Η ιστορία μας

«Βάτραχοι» του Αριστοφάνη
Σκηνοθεσία: Ανδρέας Μελέκκης, Σκηνικά/Κοστούμια: Άντης Παρτζίλης
Ηθοποιοί: Χρύσανθος Χρυσάνθου και ο Χορός
Σεζόν: 1995/96
©Χρίστος Αβρααμίδης

Όπως μας πληροφορεί ο Κώστας Πηλαβάκης στο βιβλίο του «Η Λεμεσός σ’ άλλους καιρούς», οι πρώτες προσπάθειες για τη δημιουργία θεατρικής κίνησης στην πόλη έγιναν στις αρχές της δεκαετίας του 1870 όταν διάφοροι ερασιτέχνες, ως επί το πλείστον πνευματικοί άνθρωποι της Λεμεσού, άρχισαν ν’ ανεβάζουν διάφορα πατριωτικά δράματα σε αίθουσες ιδιωτικών κατοικιών.

Η υποτυπώδης αυτή θεατρική κίνηση θα ενταθεί – σε παγκύπρια κλίμακα – από τα πρώτα κιόλας χρόνια της Αγγλοκρατίας και θ’ αγκαλιαστεί από πλατειά στρώματα του λαού, όπως τα δημόσια εκπαιδευτήρια, οι ιδιωτικές σχολές, τα σωματεία, οι συντεχνίες κλπ. Η ανάγκη τόνωσης του εθνικού φρονήματος και προώθησης των προαιώνιων πόθων του ελληνισμού της Κύπρου, βρίσκουν στην θεατρική τέχνη το ιδανικότερο βήμα.

Στη Λεμεσό σημειώνεται η ίδρυση της «Θεατρικής Εταιρείας ΑΡΗΣ», το 1880, με στόχο «ν’ αναβιβάσει επί σκηνής διάφορα εθνικά δράματα καθ’ όλον τον χειμώνα». Έτσι παρουσιάζει δράματα των Ζαμπέλιου, Βασιλειάδη, Βερναρδάκη, αλλά και κάποια άλλα έργα όπως «Οι Μυλωνάδες», «Μανιώδης» κλπ. Μια άλλη, παράλληλη, θεατρική δραστηριότητα ήταν αυτή των δημόσιων και ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων τα οποία ανέβαζαν, κατά κύριο λόγο, αρχαίες ελληνικές τραγωδίες.

Στα χρόνια που ακολουθούν, διάφορες ομάδες νέων συγκροτούνται σε πρόχειρους θιάσους και δίνουν παραστάσεις με μεγάλη ποικιλία έργων. Τις περισσότερες φορές, Η ζωή των θιάσων αυτών δεν ξεπερνά σε διάρκεια τον σκοπό της σύστασής τους, το ανέβασμα δηλαδή κάποιου συγκεκριμένου έργου. Οι παραστάσεις τους δίνονται όπου υπάρχει μια κάποια ευρύχωρη σάλα: χάνια, λέσχες (Ισότης, Αναγέννησις), κέντρα ψυχαγωγίας (Ακταίον, Μπαρ Σκυριανίδη, Βικτώρια), ακόμα και σε σάλες κατοικιών, αφού η Λεμεσός δεν διαθέτει, ακόμα, ένα κατάλληλο θέατρο. Αυτό θα το αποκτήσει μόλις το 1914 (Θέατρο Χατζηπαύλου, επί της οδού Αγίου Ανδρέου) και το γεγονός θ’ αποτελέσει το αποφασιστικό βήμα για την αναβάθμιση της θεατρικής – και ευρύτερα πολιτιστικής – ζωής της πόλης.

Εκεί αρχίζουν να δίδονται οι πρώτες συγκροτημένες παραστάσεις και η θεατρική τέχνη αρχίζει ν’ αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη σοβαρότητα από τους διάφορους εραστές της. Το ίδιο κι απ’ τα θεατρικά τμήματα των σχολείων τα οποία πλέον ζητούν τη συνεργασία καταξιωμένων καλλιτεχνών και πνευματικών ανθρώπων για τις θεατρικές τους προσπάθειες. Νίκος Νικολαϊδης ο Κύπριος, Σόλων Μιχαηλίδης, Βίκτωρ Ιωαννίδης, Γιώργος Φασουλιώτης και Γιάννης Λέφκης, είναι μερικοί μόνο από τους καταξιωμένους που σπεύδουν να βοηθήσουν το σχολικό θέατρο.

«Γυναίκες στα Χιόνια» των Α. & Κ. Κούφαλη
Σκηνοθεσία: Αχιλλέας Γραμματικόπουλος, Σκηνικά/Κοστούμια: Έλενα Αντωνίου
Ηθοποιοί: Σοφία Καλλή, Μαρία Φιακά, Δανάη Χρίστου, Βίβιαν Νικολαΐδου
Σεζόν: 2006/07
©Χρίστος Αβρααμίδης

«Αβελάρδος και Ελοΐζα» του Γιάννη Καλαβρυανού.
Σκηνοθεσία: Κώστας Σιλβέστρος, Σκηνικά/Κοστούμια: Μαρίνα Χατζηλουκά.
Ηθοποιός: Βασιλική Κυπραίου
Σεζόν: 2019/2020
©Χρίστος Αβρααμίδης

Κι όμως, ενώ η πόλη της Λεμεσού δικαιούται να υπερηφανεύεται για τα θαυμαστά, υπό τις περιστάσεις, επιτεύγματά της στον τομέα του θεάτρου, κι ενώ όλα τα δεδομένα οδηγούσαν στο συμπέρασμα ότι η πλουσιότατη ερασιτεχνική της δραστηριότητα θα οδηγούσε, αργά ή γρήγορα, στην επαγγελματική της ολοκλήρωση, η συνέχεια δεν ήταν, δυστυχώς, η αναμενόμενη.
Έτσι, ενώ η πρωτεύουσα Λευκωσία «καταγράφει» τον πρώτο της επαγγελματικό θίασο ήδη από το 1942 (Λυρικό Θέατρο), η Λεμεσός θα ευτυχήσει ν’ αποκτήσει τον αντίστοιχο δικό της μόλις το 1988, με την ίδρυση της Εταιρείας Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού. Προηγήθηκαν φυσικά αρκετές άλλες προσπάθειες τις οποίες χαρακτήριζε τόσο η οργανωτική σοβαρότητα όσο και η διάθεση των στελεχών τους να μετεξελιχθούν σε επαγγελματικές, χωρίς όμως ποτέ να το πετύχουν αφού κάτι τέτοιο δεν είναι διόλου εύκολο αν δεν υπάρχουν κάποιες οικονομικές ασφαλιστικές δικλείδες. Σαν τέτοιες προσπάθειες αξίζει ν’ αναφερθούν: ο «Ονήσιλλος», με ηγετική φυσιογνωμία τον Κείμη Ραυτόπουλο, η «Κυπριακή Θεατρική Σκηνή» του Νίκου Νικολαϊδη-Οπτικού, ο Θεατρικός Όμιλος Λεμεσού, το «Νέο Θέατρο» της Μόνικας Βασιλείου, το «Πρωτοποριακό Θέατρο» κ.ά.

«Ταγκό» του Σλάβομιρ Μρόζεκ
Σκηνοθεσία: Νίκος Χαραλάμπους
Κοστούμια: Στέφανος Αθηαινίτης
Σκηνογραφική και Μουσική επιμέλεια: Νίκος Χαραλάμπους
Ηθοποιοί: Γιώργος Λώρης, Έλενα Παπαδοπούλου, Τάκης Χριστοφάκης
Σεζόν: 1990/1991. ©Χρίστος Αβρααμίδης

Οι διεργασίες για τη δημιουργία ενός μόνιμου επαγγελματικού θιάσου στη Λεμεσό χρονολογούνται πολύ πριν από την ίδρυση της ΕΘΑΛ, αφού η ιδέα αυτή αποτελούσε συχνά αντικείμενο συζήτησης στους κόλπους διάφορων πνευματικών και καλλιτεχνικών ομάδων. Όμως, οι διεργασίες αυτές θα πάρουν μια πιο ουσιαστική μορφή από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 όταν πλέον θα ξεφύγουν από το θεωρητικό τους επίπεδο και θα εισέλθουν στο στάδιο της υλοποίησης.

Ήδη από τα μέσα του ’80 ο τότε πρόεδρος της Πολιτιστικής Επιτροπής του Δήμου Λεμεσού Δώρος Ιερόπουλος αναθέτει στο δικηγορικό γραφείο Χρύση Δημητριάδη και Σία την υποβολή προτάσεων για τη «σύσταση υπό του Δήμου θεατρικής εταιρείας», γεγονός που αποδεικνύει την αποφασιστικότητα, πλέον, των ζυμώσεων να οδηγηθούν σε αίσιο τέλος. Και μπορεί η αρχική αυτή ιδέα του Δήμου να μην υλοποιήθηκε αφ’ εαυτής, να μην έγινε δηλαδή ποτέ δημοτικό θέατρο, όμως μετά το αγκάλιασμά της από μια πλατειά ομάδα πνευματικών ανθρώπων και καλλιτεχνών της πόλης, υλοποιήθηκε με κάποια διαφοροποίηση, που έτυχε και της έγκρισης του Δημοτικού Συμβουλίου. Να δημιουργηθεί μεν ιδιωτικός θίασος, ο Δήμος όμως θα ερχόταν αρωγός της προσπάθειας με διάφορους τρόπους: Με την οικονομική ενίσχυση, με την παραχώρηση του Παττίχειου για τις πρόβες και παραστάσεις του θιάσου, με την στέγαση των γραφείων του στον ίδιο χώρο, ακόμα και με τη συμμετοχή μελών του Δημοτικού Συμβουλίου στο Δ.Σ. του υπό ίδρυση θιάσου.

Έτσι και έγινε. Ύστερα από αλλεπάλληλες συσκέψεις του βασικού ιδρυτικού πυρήνα, το καλοκαίρι του 1988, λαμβάνεται οριστικά η ιστορική απόφαση της ίδρυσης επαγγελματικού θιάσου στην πόλη της Λεμεσού. Για την υλοποίηση της απόφασης εκλέγεται μια «προσωρινή επιτροπή πρωτοβουλίας» η οποία αναλαμβάνει την ευθύνη της επίλυσης όλων των προβλημάτων και του συντονισμού των ενεργειών, που θα έκαναν δυνατή την επίτευξη του στόχου. Στις άμεσες προτεραιότητες της επιτροπής ήταν: η εξεύρεση των μελών που θα αποτελούσαν την υπό ίδρυση εταιρεία, η σύνταξη του Καταστατικού της, η εξεύρεση πόρων για τις πρώτες ανάγκες, η εξεύρεση κατάλληλων γραφείων για την στέγασή της κλπ.

Εσωτερικαί Ειδήσεις του Μάριου Ποντίκα
Σκηνοθεσία: Χρύσανθος Χρυσάνθου
Σκηνικά – Κοστούμια: Μάξιμος Χρίστου
Χορογραφίες: Φρόσω Χατζηγεωργίου
Ηθοποιός
Τάκης Χριστοφάκης
Σεζόν 1990/1991. ©Χρίστος Αβρααμίδης

Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΘΑΛ στην αίθουσα Συνεδριάσεων του
Δήμου Λεμεσού στις 11 Δεκεμβρίου 1988. Από αριστερά: Μιχάλης Παπαευαγόρου, Χρίστος Μελίδης, Κρίστης Χαράκης, Έλλη Παιονίδου, Πάμπης Αναγιωτός, Τίμης Ευθυμίου, Νίκος Βήχας, Ανδρέας Παστελλάς, Βασίλης Παρτασίδης, Δώρος Ιερόπουλος, Στάθης Μαύρος, Κώστας Μακρίδης

Η φωτογραφία έχει παραχωρηθεί από το αρχείο της Έλλης και του Πανίκου Παιονίδη

Η Προσωρινή Επιτροπή Πρωτοβουλίας εργάστηκε προς τους στόχους αυτούς μεθοδικά και συντονισμένα. Προσέγγισε ένα ευρύ φάσμα ατόμων με αναγνωρισμένη προσφορά στην πνευματική, καλλιτεχνική και κοινωνική ζωή της πόλης και δεν άργησε να σχηματίσει τον βασικό πυρήνα των 51 μελών που απαιτούσε ο νόμος για την σύσταση μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας, όπως ήταν η ΕΘΑΛ. Ανέθεσε τη σύνταξη του Καταστατικού στον δικηγόρο Χριστάκη Κ. Μελίδη, ο οποίος άλλωστε ανήκε στον αρχικό πυρήνα, κατέληξε σε συμφωνία με τον Δήμο Λεμεσού για να στεγαστεί αφιλοκερδώς η ΕΘΑΛ στο Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο, προσέγγισε τους πρώτους ηθοποιούς που θα στελέχωναν τους θιάσους της, διεκπεραίωσε όλες τις διοικητικές εργασίες που θ’ απαιτούσε η ομαλή λειτουργία της εταιρείας.

Έτσι γεννήθηκε η Εταιρεία Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού, ο πρώτος επαγγελματικός θίασος στην ιστορία της πόλης, αλλά και ο πρώτος επαγγελματικός που δημιουργήθηκε ποτέ εκτός πρωτεύουσας. Ο οραματισμός για ένα θέατρο της αποκέντρωσης ξέφευγε πλέον από τις θεωρητικές εξαγγελίες και τα ευχολόγια κι έμπαινε δυναμικά στο στάδιο της έμπρακτης δοκιμασίας.

Η Ιδρυτική Συνέλευση της ΕΘΑΛ έγινε στο Δημοτικό Μέγαρο Λεμεσού στις 11 Δεκεμβρίου 1988, ενώ το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο, που εξελέγη την ίδια μέρα και καταρτίστηκε σε σώμα, αποτελούσαν οι ακόλουθοι: Δώρος Ιερόπουλος - πρόεδρος, Τίμης Ευθυμίου - αντιπρόεδρος, Πάμπης Αναγιωτός - γραμματέας, Στάθης Μαύρος - επίτιμος ταμίας, και Νίκος Βήχας, Γιάννος Δανιηλίδης, Κώστας Μακρίδης, ΄Ελλη Παιονίδου, Μιχάλης Παπαευαγόρου, Βάσος Παρτασίδης και Ανδρέας Παστελλάς - Μέλη.

«Μια τεράστια έκρηξη» του Βασίλη Μαυρογεωργίου
Σκηνοθεσία: Μαρίνα Βρόντη, Σκηνικά/Κοστούμια: Γιώργος Γιάννου
Ηθοποιός: Βασίλης Χαραλάμπους
Σεζόν: 2021/2022
©Γιώργος Γιάννου

«Η Καμπύλη της Ευτυχίας (Η κρίση των 40)» των Ε. Γκαλάν και Π. Γκόμεθ
Σκηνοθεσία: Μηνάς Τίγκιλης, Σκηνικά/Κοστούμια: Μελίτα Κούτα
Ηθοποιοί: Κώστας Καζάκας, Αντώνης Λαπηθιώτης, Μανώλης Μιχαηλίδης, Μιχάλης Έλληνας
Σεζόν: 2007/2008
©Χρίστος Αβρααμίδης

Τα πρώτα χρόνια ήταν δύσκολα. Το Διοικητικό Συμβούλιο ανέλαβε δυναμικά δράση, ώστε να οδηγήσει το συντομότερο δυνατό το νεοσύστατο θίασο στο θεατρικό προσκήνιο του τόπου. Άμεσος στόχος ήταν η καλύτερη δυνατή στελέχωση του θιάσου με καλλιτεχνικό δυναμικό, ούτως ώστε η ΕΘΑΛ να μπει τάχιστα στην θεατρική πρακτική, και παράλληλα, ο εφοδιασμός της με ικανό διοικητικό προσωπικό και τεχνικούς που θα στήριζαν τις παραγωγές.

«Στέλλα Βιολάντη» του Γρηγόρη Ξενόπουλου.
Σκηνοθεσία: Μηνάς Τίγγιλης.
Σκηνικά / Κοστούμια: Κώστας Καυκαρίδης.
Ερμηνεύουν: Άνδρη Ευμήδου, Έλλη Κυριακίδου, Αννίτα Τερζή, Χρίστος Μπουκουβάλας.
Θεατρική περίοδος: 1999/2000.
© Χρίστος Αβρααμίδης.

Με συντονισμένες ενέργειες και άοκνες προσπάθειες, το Δ.Σ., κατάφερε σε χρόνο ρεκόρ να οργανώσει την ΕΘΑΛ και να ετοιμάσει τον θίασο για την παρθενική του εμφάνιση. Τα γραφεία στεγάστηκαν στο Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο, σε χώρο που παραχώρησε ευγενώς ο Δήμος Λεμεσού, ενώ στον ίδιο χώρο φιλοξενήθηκαν και οι παραστάσεις του θιάσου για τα πρώτα τρία χρόνια. Στον οικονομικό τομέα η ΕΘΑΛ εξασφάλισε αμέσως την στήριξη του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου, αφού ως θίασος που πληρούσε όλους τους όρους και προϋποθέσεις, εντάχθηκε στο πρόγραμμα επιχορήγησης Ελεύθερων Θεάτρων. Η συμπαράσταση του Δήμου ήταν επίσης αμέριστη, αφού, εκτός των γραφείων και της οικονομικής του στήριξης, τέσσερα από τα έντεκα μέλη του πρώτου Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΘΑΛ, βάσει ειδικής πρόνοιας του Καταστατικού, ήταν Δημοτικοί Σύμβουλοι. Έτσι, η πόλη της Λεμεσού το δικό της θέατρο.

Οι πρώτοι ηθοποιοί που στελέχωσαν την ΕΘΑΛ ήταν οι Χρύσανθος Χρυσάνθου, Γιώργος Λώρης, Μιχάλης Παπαευαγόρου, Ανδρέας Τσουρής, Πάμπος Χαραλάμπους, Νάσια Δαφιώτου και Αντζουλίνο Γαβριήλ, ενώ στη συνέχεια συνεργάστηκαν μαζί της όλοι σχεδόν οι ηθοποιοί του Ελευθέρου Θεάτρου.
Η ΕΘΑΛ, από την ίδρυση της και μέχρι σήμερα λειτουργεί Κεντρική Σκηνή, η οποία δίνει τακτικές παραστάσεις στην έδρα της, ενώ πραγματοποιεί ανελλιπώς περιοδείες σε όλες τις πόλεις και τα μεγάλα αγροτικά κέντρα της Κύπρου, υλοποιώντας έτσι στην πράξη τον χαρακτήρα της ως αποκεντρωτικού θιάσου.
Από την ίδρυση της μέχρι το 2015 λειτουργούσε Παιδική/Νεανική Σκηνή, ενώ το διάστημα 2000-2019 λειτούργησε η Δεύτερη Σκηνή.

Η πρώτη εμφάνιση της ΕΘΑΛ στα θεατρικά δρώμενα του τόπου έγινε στις 23 Μαρτίου 1989 με το έργο του Ρίτσαρντ Νας «Ο Βροχοποιός», σε μετάφραση του Μιχάλη Κακογιάννη από την Κεντρική Σκηνή της ΕΘΑΛ. Τη σκηνοθεσία έκανε η Μόνικα Βασιλείου, ενώ τα σκηνικά και τα κοστούμια φιλοτέχνησε η Στέλλα Μιχαηλίδου.
Τους ρόλους ερμήνευσαν οι ηθοποιοί: Χρύσανθος Χρυσάνθου (Αστρολέοντας), Νάσια Δαφιώτου (Μάγκυ), Πάμπος Χαραλάμπους (Χ. Κάρυ), Μιχάλης Παπαευαγόρου (Θωμάς), Ανδρέας Τσουρής (Τζιμ), Γιώργος Λώρης (Φάιλ) και Αντζουλίνο Γαβριήλ (Σερίφης).

Σε ένα μήνα ακριβώς, στις 23 Απριλίου 1989, εγκαινιάστηκε η Παιδική Σκηνή της ΕΘΑΛ, η οποία ανέβασε το έργο της Βασιλικής Φωτίου «Ειρήνη, Ειρηνάκι, Ειρηνούλα», σε σκηνοθεσία Τάσου Αναστασίου. Τα σκηνικά και τα κοστούμια δημιούργησε ο Βαλεντίνος Ιωσήφ. Επί σκηνής εμφανίστηκαν οι ηθοποιοί: Γιώργος Λώρης, Πάμπος Χαραλάμπους, Νάσια Δαφιώτου, Χρύσανθος Χρυσάνθου, Ανδρέας Τσουρής.

«Ο Βροχοποιός» του Ρίτσαρντ Νας.
Σκηνοθεσία: Μόνικα Βασιλείου.
Σκηνικά / Κοστούμια: Στέλλα Μιχαηλίδου.
Ηθοποιοί: Μιχάλης Παπαευαγόρου, Ανδρέας Τσούρης, Πάμπος Χαραλάμπους.
Θεατρική περίοδος: 1988/1989.

«Ειρήνη, Ειρηνάκι, Ειρηνούλα» της Βασιλικής Φωτίου.
Σκηνοθεσία: Τάσος Αναστασίου.
Σκηνικά / Κοστούμια: Βαλεντίνος Ιωσήφ.
Ηθοποιοί: Γιώργος Λώρης, Νάσια Δαφιώτου, Πάμπος Χαραλάμπους, Ανδρέας Τσούρης, Χρύσανθος Χρύσανθου.
Θεατρική περίοδος: 1988/1989.

«Ο Ανακριτής Έρχεται» του Τζον Πρήστλεϊ
Σκηνοθεσία: Θάνος Σακέττας, Σκηνικά/Κοστούμια: Μαρία Λοϊζίδου
Ηθοποιοί: Λέανδρος Παναγιωτίδης, Νάσια Δαφιώτου, Γιώργος Λώρης
Σεζόν: 1989/1990
©Νίκος Αβρααμίδης (Αβρααμίδης/Λουκίδης)

Η παρθενική εμφάνιση κρίθηκε γενικά ως επιτυχημένη και ο νεοσύστατος θίασος άφηνε πολλές υποσχέσεις για το μέλλον. Το ρεπερτόριο απαρτιζόταν από σημαντικά κλασικά έργα, αλλά και αξιόλογα νεότερα έργα που χάραξαν την πορεία του θεάτρου. Η επιλογή τους γινόταν πάντοτε με βασικό γνώμονα τη σύνθεση και τις δυνατότητες του εκάστοτε καλλιτεχνικού δυναμικού. Ως σημαντικές στιγμές της ΕΘΑΛ αυτά τα πρώτα χρόνια μπορούν να αναφερθούν οι ακόλουθες: «Τα Δέντρα Πεθαίνουν Όρθια» του Αλεσσάντρο Κασόνα και «Ο Ανακριτής Έρχεται» του Τζων Πρίσλεϋ, σε σκηνοθεσία του Ελλαδίτη Θάνου Σακκέτα, που προσέφερε πολλά στο Κυπριακό Θέατρο,
«Ο Μπήντερμαν και οι Εμπρηστές» του Μαξ Φρις (σκηνοθεσία Νίκου Χαραλάμπους), «Την Άλλη Κυριακή» του Σπύρου Παπαδογεώργου (σκηνοθ. Ανδρέα Πάντζη), «Τάνγκο» του Σλάβομιρ Μρόζεκ (σκηνοθ. Νίκου Χαραλάμπους)

Παράλληλα το ίδιο διάστημα, η ΕΘΑΛ εμπλουτίζει το δυναμικό της σε ηθοποιούς, ενώ συνεργάζεται με καταξιωμένους σκηνοθέτες, μουσικούς και σκηνογράφους. Ηθοποιοί που στελέχωσαν τους θιάσους της στα πρώτα της βήματα, πέραν του αρχικού πυρήνα, είναι οι: Έλενα Ευσταθίου, Λέαδρος Παναγιωτίδης, Ανδρέας Βασιλείου, Βαλεντίνα Σοφοκλέους, Παναγιώτης Μαδούρης, Δημήτρης Ξύστρας, Τάκης Χριστοφάκης κ.ά, ενώ κατά καιρούς συνεργάστηκε έκτακτα με αρκετούς άλλους ηθοποιούς με αναγνωρισμένη προσφορά στο Κυπριακό Θέατρο όπως οι: Σπύρος Σταυρινίδης, Έλλη Κυριακίδου, Έλενα Παπαδοπούλου, Καίτη Τσεριώτου κ.ά.

Το 1991 η ΕΘΑΛ πραγματοποιεί ένα μεγάλο και φιλόδοξο άλμα
Προχωρεί, για πρώτη φορά, στην πρόσληψη Καλλιτεχνικού Διευθυντή. Τη θέση αναλαμβάνει ο καταξιωμένος Κύπριος σκηνοθέτης Νίκος Χαραλάμπους, ο οποίος φέρνει προτάσεις για μια καθολική αναβάθμιση του θιάσου. Έτσι, η ΕΘΑΛ προχωρεί σε μια ουσιαστική αλλαγή της όλης φιλοσοφίας και των στόχων της και, κατά συνέπεια, σε μια ουσιαστική διεύρυνση του θιάσου της με την πρόσληψη νέων ικανών στελεχών. Διαμορφώνει κατάλληλα έναν πρώην κινηματογράφο – το σινεμά «Γαλαξίας» και μετέπειτα «Πολύπλανο», και τον μετατρέπει σ’ ένα μικρό ατμοσφαιρικό θέατρο. Η ΕΘΑΛ αποκτά με αυτό τον τρόπο τη δική της λειτουργική στέγη, διατηρεί τη νομική της υπόστασή της ως εταιρεία, όμως ο θίασος της αποκτά πλέον ένα καινούριο όνομα και βαφτίζεται «Θέατρο Πράξις».

Για τις ανάγκες αυτού του αναβαθμισμένου οράματος προσλαμβάνεται ένας μεγάλος αριθμός ικανών ηθοποιών, ενώ διατηρείται κι ένας αριθμός από το υπάρχον δυναμικό. Έτσι, το νέο επιτελείο της ΕΘΑΛ αποτελούν οι ηθοποιοί: Χρύσανθος Χρυσάνθου, Έλενα Ευσταθίου, Γιώργος Τσιάκκας, Χριστίνα Παυλίδου, Δήμητρα Καλπάκη, Σπύρος Σαραφιανός, Ζωή Κυπριανού, Έλενα Παπαδοπούλου, Τάκης Καϊμακλιώτης, Γιάννης Λαμπρόπουλος, Τάκης Χριστοφάκης, Ανδρούλα Ηρακλέους, Ανδρέας Μελέκης, Μόνικα Μελέκη.

«Ο Θρίαμβος της Αγάπης»
«Ο Θρίαμβος της Αγάπης» του Μαριβώ.
Σκηνοθεσία: Νίκος Χαραλάμπους
Σκηνικά / Κοστούμια: Στέφανος Αθηενίτης
Ηθοποιοί: Χριστίνα Παυλίδου, Ζωή Κυπριανού, Τάκης Καιμακλιώτης
Θεατρική Περίοδος: 1991 / 1992

«Ρωμαίος και Ιουλιέτα» του Γ. Σαίξπηρ
Σκηνοθεσία: Νίκος Χαραλάμπους, Σκηνικά/Κοστούμια: Άγγελος Αγγελή
Ηθοποιοί: Γιώργος Τσιάκκας, Χριστίνα Παυλίδου
Σεζόν: 1991/1992
©Νίκος Αβρααμίδης

Το ρεπερτόριο της χρονιάς είναι απολύτως συναρτημένο με τις καλλιτεχνικές φιλοδοξίες των ανθρώπων που πρωτοστατούν σε αυτήν την πρωτοβουλία. Ως πρώτο έργο επιλέγεται το αθάνατο αριστούργημα του Σαίξπηρ «Ρωμαίος και Ιουλιέτα», δίνοντας στην ΕΘΑΛ τον πολύ τιμητικό τίτλο του πρώτου εκτός ΘΟΚ θιάσου που ανεβάζει έργο του μεγάλου αυτού δραματικού ποιητή. Τη σκηνοθεσία έκανε ο ίδιος ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του θιάσου, ο Νίκος Χαραλάμπους, τη μετάφραση ο Κωστής Κολώτας, τα σκηνικά και κοστούμια ο Άγγελος Αγγελή, τη μουσική ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης και τις χορογραφίες η Φράνσις Γουντ-Μαυρομμάτη. Για πρώτη, πάλι, φορά βρίσκουμε συγκεντρωμένη εκτός ΘΟΚ την ομάδα που έδωσε τόσες και τόσες μεγάλες επιτυχίες στην Κρατική Σκηνή. Τους δύο πρωταγωνιστικούς ρόλους ανέλαβαν η Χριστίνα Παυλίδου και ο Γιώργος Τσιάκκας , έλαβαν μέρος όλοι οι ηθοποιοί του θιάσου, συν του Νίκου Χαραλάμπους, που κράτησε τον ρόλο του πάτερ Λώρενς, ενώ συμμετείχαν και δυο ακόμα καταξιωμένες πρωταγωνίστριες, που παραχωρήθηκαν από τον ΘΟΚ: η Δέσποινα Μπεμπεδέλη και η Λένια Σορόκου. Μέσω βίντεο έκανε την εμφάνισή του ο Στέλιος Καυκαρίδης.

Το δεύτερο έργο του Θεάτρου Πράξις, εξίσου φιλόδοξο και απαιτητικό όπως και το πρώτο, θα ανέβαινε για πρώτη φορά στην Κύπρο. Ήταν το περίφημο «Αμαντέους» του Πήτερ Σάφερ. Τη σκηνοθεσία έκανε και πάλι ο Νίκος Χαραλάμπους, τη μετάφραση η Μιμή Ντενίση, τα σκηνικά και κοστούμια ο Στέφανος Αθηαινίτης, τη μουσική ο Βάσος Αργυρίδης και την κίνηση πάλι η Φράνσις Γουντ-Μαυρομμάτη. Τους δύο πρωταγωνιστικούς ρόλους ερμήνευσαν δύο αξιόλογοι ηθοποιοί του κυπριακού θεάτρου, που επίσης παραχωρήθηκαν από τον ΘΟΚ: ο Σπύρος Σταυρινίδης και ο Αντώνης Κατσαρής.

Μια τρίτη παραγωγή, που ανέβηκε ως καλοκαιρινή, ολοκλήρωσε τη χρονιά, αλλά και τον κύκλο του φιλόδοξου οράματος. Ήταν η κωμωδία του Μαριβό «Ο Θρίαμβος του Έρωτα» σε μετάφραση Ανδρέα Στάικου, που επίσης ανέβαινε για πρώτη φορά στην Κύπρο. Τη σκηνοθεσία ανέλαβε ο Νίκος Χαραλάμπους, σε μετάφραση Ανδρέα Στάικου, με σκηνικά και κοστούμια του Στέφανου Αθηαινίτη.

«Αμαντέους» του Πήτερ Σάφερ: Σεζόν 1992/93
©Νίκος Αβρααμίδης

«Μια ταραγμένη νύχτα» του Λούκα Καρατζάλε
Σκηνοθεσία: Σβετλάνα Χαραλάμπους, Σκηνικά/Κοστούμια: Στέφανος Αθηαινίτης
Ηθοποιοί: Δημήτρης Ξύστρας, Χρύσανθος Χρυσάνθου, Ανδρέας Βασιλείου, Έλενα Ευσταθίου
Σεζόν: 1991/92
©Νίκος Αβρααμίδης

Τα καλλιτεχνικά αποτελέσματα αυτού του φιλόδοξου σχεδίου ήταν κατά γενική ομολογία εντυπωσιακά, αντιστρόφως ανάλογα όμως ήταν τα οικονομικά αποτελέσματα του εγχειρήματος. Η ΕΘΑΛ οδηγείται στο χείλος της καταστροφής κι από τον επόμενο κιόλας χρόνο το όραμα όλων για ένα μεγάλο θέατρο μπαίνει για τα καλά στο περιθώριο. Όλα ξεκινούν ουσιαστικά από την αρχή και ο θίασος της Λεμεσού συρρικνώνεται περισσότερο κι από τ’ αρχικά του μεγέθη. Οι προσπάθειες της διοίκησης να κρατήσει στη ζωή την ΕΘΑΛ θα είναι επίπονες, δεν θ’ αργήσουν όμως να φέρουν αποτελέσματα και να θέσουν ξανά τον θίασο σε τροχιά ανόδου.

Αρωγός στις πρώτες δύσκολες στιγμές έτρεξε ο γνωστός ηθοποιός και σκηνοθέτης Φαίδρος Στασίνος, ο οποίος ανέλαβε τον ρόλο άτυπου Καλλιτεχνικού Διευθυντή. Παράλληλα σκηνοθέτησε δύο έργα («Σοκολατένιος Στρατιώτης» του Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω και «Δάφνες και Πικροδάφνες» των Δημήτρη Κεχαΐδη- Ελένης Χαβιαρά), ενώ έλαβε μέρος και ως ηθοποιός στο δεύτερο απ’ αυτά. Αναγκαστικά έγινε περισυλλογή σε όλους τους τομείς, ο θίασος λειτούργησε με το μικρότερο δυνατόν σχήμα, το κόστος κάθε παραγωγής περιορίστηκε αισθητά.

Σιγά-σιγά η ΕΘΑΛ αρχίζει να αναρρώνει από τις πληγές και να στέκεται πάλι όρθια. Καταγράφει μάλιστα στο ενεργητικό της αξιόλογες επιτυχίες που συζητήθηκαν, όπως οι παραστάσεις των έργων: «Μαχαίρι στο κόκκαλο» του Κώστα Μουρσελά (ο οποίος μ’ αυτήν την αφορμή ήρθε στην Κύπρο και παρευρέθηκε στην πρεμιέρα), σε σκηνοθεσία πάλι του Νίκου Χαραλάμπους, με τον Σπύρο Σταυρινίδη και την Έλενα Ευσταθίου στους δύο ρόλους και «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμουελ Μπέκετ, που σκηνοθέτησε ο Ανδρέας Πάντζης.

Το 1995 η ΕΘΑΛ αναθέτει στον γνωστό Ελλαδίτη πρωταγωνιστή του θεάτρου και κινηματογράφου Γιάννη Βόγλη τη σκηνοθεσία του έργου του Μπάμπη Αναγιωτού «Βασίλης Τσιτσάνης». Η παραγωγή σημείωσε τεράστια επιτυχία, οργώνοντας με παραστάσεις όλη την Κύπρο, ενώ το μέλλον για την ΕΘΑΛ διαγραφόταν ευοίωνο. Αναπόφευκτο επακόλουθο η πρόταση που ακολούθησε και η συμφωνία που υπογράφηκε: Ο Γιάννης Βόγλης θα ήταν ο νέος Καλλιτεχνικός Διευθυντής του θιάσου, που άρχισε και πάλι να βλέπει έστω και λίγο φως στην άκρη του τούνελ.

Το νέο αυτό πείραμα κρατά, δυστυχώς, όσο ακριβώς και το προηγούμενο: μόνο μία θεατρική σεζόν. Πάντως αποδίδει μία τουλάχιστον σημαντική επιτυχία, που καταγράφηκε στο ενεργητικό του θιάσου. Πρόκειται για το έργο του Άρθουρ Μίλερ «Ψηλά από τη Γέφυρα», που σκηνοθέτησε πάλι ο Ανδρέας Πάντζης, ενώ ο ίδιος ο Βόγλης για πρώτη και μοναδική φορά συμμετείχε ως πρωταγωνιστής.

«Μαχαίρι στο Κόκκαλο» του Κώστα Μουρσελά
Σκηνοθεσία: Νίκος Χαραλάμπους, Σκηνικά/Κοστούμια: Σταύρος Αντωνόπουλος
Ηθοποιοί: Σπύρος Σταυρινίδης, Έλενα Ευσταθίου
Σεζόν: 1993/94
©Νίκος Αβρααμίδης

«Την άλλη Κυριακή» του Σπύρου Παπαδογεώργου
Σκηνοθεσία: Ανδρέας Πάντζης, Σκηνικά/Κοστούμια: Κούλλα Σαββίδου
Ηθοποιοί: Δημήτρης Ξύστρας, Χρύσανθος Χρυσάνθου
Σεζόν: 1990/91
©Νίκος Αβρααμίδης

Μετά από μια δύσκολη καλλιτεχνικά και οικονομικά διετία, το 1999 την Καλλιτεχνική Διεύθυνση του θεάτρου αναλαμβάνει ο Eλλαδίτης σκηνοθέτης και θεατρολόγος Μηνάς Τίγκιλης, εκδότης κατά τη δεκαετία του ΄80 της θεατρικής επιθεώρησης «Εκκύκλημα», ο οποίος την προηγούμενη χρονιά είχε σκηνοθετήσει την κωμωδία του Νικολάου Λάσκαρη, «Μαλλιά Κουβάρια». Ο M. Τίγκιλης, ο οποίος την περίοδο 1991-1996 έχει συμμετάσχει στην πολιτιστική «αναγέννηση» της πόλης του Πειραιά ως διευθυντής της Δημοτικής Επιχείρησης Πολιτιστικής Ανάπτυξης, προχωράει σε ανανέωση του καλλιτεχνικού δυναμικού, εφαρμόζοντας τη μέθοδο της συνεργασίας με επώνυμους και νέους ηθοποιούς ανά έργο.

Ανάμεσά τους οι Δώρα Κακουράτου, Πάμπος Ξουφαρίδης, Κώστας Καζάκας, Κώστας Δημητρίου, Ευτύχιος Πουλλαΐδης, Θάνος και Πατρίτσια Πεττεμερίδου, Πόπη Αβραάμ, Ιωάννα Σιαφκάλη-Καμμένου, Πολύκαρπος Πολυκάρπου, Μανώλης Μιχαηλίδης, Χρήστος Παπαδόπουλος, Έλενα Χριστοφή, Ζωή Κυπριανού, Σωτήρης Μεστάνας, Άντρη Ευμήδου, Λουκία Πρωτοπαπά, Χριστιάνα Λάρκου, Κατερίνα Καζαντζή, Μάρα Κωνσταντίνου, Μαρίνος Ανωγυριάτης, Μαρία Μαργέτη, Νίκος Νικολαΐδης, Χριστιάνα Αρτεμίου, Αντώνης Λαπηθιώτης, Νάτια Χαραλάμπους, Μαρίνος Χατζηβασιλείου, Λώρης Λοϊζίδης, Πέτρος Πέτρου, Βίβιαν Νικολαίδου, Σαλώμη Αροδίτου, Δανάη Χρήστου, Μελίνα Μαρνέρου, Χάρις Πισσουρίου και πολλοί άλλοι, από τη Λεμεσό και παγκύπρια.

Ταυτόχρονα «χτίζει» το ρεπερτόριο του θεάτρου, λόγω προτέρας εμπειρίας, στη βάση ενός θεματικού άξονα ανά θεατρική περίοδο. Το 2000 δημιουργεί τη Δεύτερη Σκηνή της ΕΘΑΛ παρουσιάζοντας ως εναρκτήριο έργο, με τη συνεργασία της αρμενικής κοινότητας της Κύπρου, «Το Κτήνος στο Φεγγάρι» του Ρίτσαρντ Καλινόσκι, σε σκηνοθεσία του Βαρνάβα Κυριαζή, μετέπειτα Διευθυντή του Θ.Ο.Κ. και παράλληλα εισάγει την έννοια της κατ΄ εξακολούθηση παγκύπριας πρεμιέρας των έργων που παρουσιάζει η ΕΘΑΛ. Το ρεπερτόριο ισορροπεί συνεχώς ανάμεσα σε κωμωδίες (συνήθως στην Κεντρική Σκηνή και σε καλοκαιρινή περιοδεία) και σύγχρονα ευρωπαϊκά, αμερικανικά ή και νεοελληνικά ολιγοπρόσωπα έργα στη Δεύτερη Σκηνή. Ανεβαίνουν έργα των Διαλεγμένου, Καμπανέλλη, Στάικου, Τσικληρόπουλου, Χαριτόπουλου, Τσιώλη, Αντώνη και Κων/νου Κούφαλη κ.α. - πάρα πολλοί από αυτούς μάλιστα επισκέπτονται τη Λεμεσό, με την ευκαιρία της πρεμιέρας τους. Παρουσιάζονται ακόμα η «Στέλλα Βιολάντη» του Ξενόπουλου, η «Βεγγέρα» του Καπετανάκη, το κωμειδύλλιο, «Το Πράσινο Φουστάνι» του Καλαποθάκη, η «Αγγέλα» του Σεβαστίκογλου, έργα των Μάμετ, Μπελμπέλ, Λαμπίς, Μπέρνχαρντ, Φασμπίντερ, «Ο Μικρός Έυολφ» του Ίψεν σε σκηνοθεσία Βαρνάβα Κυριαζή, οι κύπριοι συγγραφείς Νίκη Μαραγκού, Μπάμπης Αναγιωτός (και πάλι), Νέαρχος Ιωάννου (δυο φορές) κ.α.

«Το Πράσινο Φουστάνι» του Δημήτριου Καλαποθάκη. Σκηνοθεσία: Μηνάς Τιγγίλης.
Σκηνικά / Κοστούμια: Κλάρα Ζαχαράκη – Γεωργίου.
Θεατρική περίοδος: 2004/2005. © Χρίστος Αβρααμίδης.

«Το Σώσε (Noises Off)» του Μάικλ Φέιν
Σκηνοθεσία: Νίκος Αρμάος, Σκηνικά/Κοστούμια: Άγγελος Αγγελής
Ηθοποιοί: Ζωή Κυπριανού, Χριστιάνα Αρτεμίου, Μηνάς Τίγκιλης, Μαρία Μαργέτη, Λουκία Πρωτοπαπά
Σεζόν: 2001/02
©Χρίστος Αβρααμίδης

Στο θέατρο ΡΙΑΛΤΟ, φιλοξενούνται οι μεγάλες και τεχνικά απαιτητικότερες παραγωγές της ΕΘΑΛ, όπως το πασίγνωστο βρετανικό Noises Off (To Σώσε…) σε σκηνοθεσία του Eλλαδίτη σκηνοθέτη Νίκου Αρμάου και σκηνικό του Άγγελου Αγγελή, «Η Στέλλα...» του Καμπανέλλη σε σκηνοθεσία Χρίστου Σιοπαχά, «Ο Κραγκιόζης Υπηρέτης (Λίγα απ΄ Όλα)» του Αντώνη Μόλλα, το ιρλανδέζικο κοινωνικό δράμα Factory Girls (Εργαζόμενα Κορίτσια) του Φρανκ Μακ Γκίνες, σε πανελλήνια και Παγκύπρια πρεμιέρα. Σκηνοθετούν οι Πολύκαρπος Πολυκάρπου, Μόνικα Βασιλείου, Βαρνάβας Κυριαζής, Γιώργος Μουαΐμης, Άδωνις Φλωρίδης, Κώστας Δημητρίου, Ευτύχιος Πουλλαΐδης, Βάσος Αργυρίδης, Ηλίας Δημητρίου, Μαρία Μανναρίδου-Καρσερά και ο ίδιος ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Ε.Θ.Α.Λ.

Η Παιδική Σκηνή επιστρέφει και πάλι στο Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο για τη διοργάνωση μαζικών σχολικών παραστάσεων και «φέρνει» στην Κύπρο πολύ γνωστά έργα για παιδιά από την Ελλάδα, όπως αυτά των Κάρμεν Ρουγγέρη, Γιάννη Καλατζόπουλου, Νικου Καμτσή, Άλκης Ζέη, Δημήτρη Ποταμίτη κ.α. Παράλληλα δίνει τη δυνατότητα σε ελληνοκύπριους δημιουργούς να παρουσιάσουν στην ΕΘΑΛ πρωτότυπα έργα τους (Λουκάς Πραστίτης, Ξενάκης Κυριακίδης, Πωλίνα Θρασυβουλίδου π.χ.).

Η ΕΘΑΛ ως φορέας θεατρικής ανάπτυξης, δεν έμεινε μόνο στην καθαυτό θεατρική της δραστηριότητα, το ανέβασμα δηλαδή έργων, αλλά έθεσε και ευρύτερους στόχους, που αφορούσαν στη θεατρική και εν γένει πολιτιστική καλλιέργεια του κοινού. Από τον Απρίλιο του 1992 μέχρι τον Μάιο του 1998 η ΕΘΑΛ διοργανώνει Θεατρικά Εργαστήρια, που περιλαμβάνουν διαλέξεις – συζητήσεις πάνω σε διάφορες πτυχές της ιστορίας και θεωρίας του θεάτρου, καθώς και της θεατρικής πρακτικής. Σε αυτά δίδαξαν καταξιωμένοι άνθρωποι του θεάτρου, μεταξύ άλλων οι Κωστής Κολώτας, Νίκος Χαραλάμπους, Γιάννης Κατσούρης, Μόνικα Βασιλείου, Δέσποινα Μπεμπεδέλη, Μιχάλης Πιερής, Πάνος Ιωαννίδης, Ανδρέας Χριστοφίδης, Μιχάλης Χριστοδουλίδης, Φώτος Φωτιάδης, Βάσος Αργυρίδης, Ντόρα Τσάτσου, Φάνης Κακρίδης, Αντώνης Τσακμάκης, Γιάννης Βόγλης.

Το Θεατρικό Εργαστήρι της περιόδου 1996-1997 ήταν επικεντρωμένο στη θεματική ενότητα «Αρχαίο Ελληνικό Δράμα» και σε αυτό δίδαξαν οι Αντώνης Τσακμάκης, Γιάννης Βόγλης, Κωστής Κολώτας, Θεόδωρος Στυλιανόπουλος, Πωλίνα Θρασυβουλίδου, Ξένια Παντελή, Ερμίνα Κυριαζή, Έλενα Ευσταθίου, Ανδρέας Μελέκης, Λούλα Καλογεράκη. Το αντίστοιχο εργαστήρι της περιόδου 1997-1998 ήταν αφιερωμένο στη διδασκαλία θεατρικού έργου και σε αυτό διδάχθηκε το έργο του Φ.Γ. Λόρκα «Γέρμα». Δίδαξαν οι Ανδρέας Μελέκης και η Έλενα Ευσταθίου και το έργο παρουσιάστηκε από τους μαθητές του εργαστηρίου τον Μάιο του 1998.

Από το 1997 ξεκίνησε το Θεατρικό Εργαστήρι για παιδιά 6-15 ετών, ενώ πλέον λειτουργεί τρία τμήματα: για παιδιά Δημοτικού, για εφήβους και για ενήλικες. Πρώτος εμψυχωτής αυτών των εργαστηρίων ο παιδαγωγός, ηθοποιός και σκηνοθέτης Λουκάς Πραστίτης, μαθητής του Λάκη Κουρετζή στο θεατρικό παιχνίδι. Στα εργαστήρια της ΕΘΑΛ έχουν διδάξει οι Ανδρέας Μελέκης, Έλενα Ευσταθίου, Ελένη Μυλωνά, Νάτια Χαραλάμπους, Κατερίνα Καζαντζή, Φωτεινή Δημητρίου, Μαρίνος Ανωγυριάτης, Άντρη Ευμήδου, Μάριος Θεοχάρους, Αλέξανδρος Σταύρου, Κούλα Λοΐζου, Μαρία Καυκαρίδου, Σοφία Καραμπατάκη, Ανδρέας Πρωτοπαπάς, Χλόη Μελίδου, Μαρίνα Βρόντη κ.α.

«Ένα δέντρο που το έλεγαν Νικόλα» του Δημήτρη Ποταμίτη. Σκηνοθεσία: Έντμοντ Νανουσί.
Σκηνικά / Κοστούμια: Έντμοντ Νανουσί.
Ηθοποιοί: Χρίστος Μπουκουβάλας, Αννίτα Τερζή, Άνδρη Ευμήδου, Λευτέρης Σκουτάρης. Θεατρική περίοδος: 1999/2000.

«Το Βρακί» του Καρλ Στέρνχαιμ
Σκηνοθεσία: Νίκος Χαραλάμπους, Σκηνικά/Κοστούμια: Άντης Παρτζίλης
Ηθοποιοί: Χρύσανθος Χρυσάνθου, Γιώργος Μουαΐμης
Σεζόν: 1998/1999
©Χρίστος Αβρααμίδης

Η ΕΘΑΛ το 2003 πραγματοποιεί ένα ακόμα τολμηρό βήμα και μεταφέρεται από το Θέατρο Πράξις - που χρησιμοποιούσε από το 1991 - στον χώρο που παραχώρησε σ’ αυτήν ο Δήμος Λεμεσού, στα ακίνητά του στη Φραγκλίνου Ρούσβελτ, για 33 χρόνια.
. Εκεί κατασκευάζει δύο ατμοσφαιρικές αίθουσες (μια αμφιθεατρική των 145 θέσεων και μια μικρότερη, κυκλική μεν πολυχρηστική δε, 60 θέσεων), που χρησιμοποιούνται για ποικίλες δραστηριότητες τόσο της ίδιας της ΕΘΑΛ όσο και άλλων φορέων που φιλοξενούνται εκεί: πρώτα λειτούργησε η μικρή αίθουσα, που ονομάστηκε COLUMBIA, λόγω της χορηγίας της ομώνυμης υπεράκτιας εταιρείας προς την ΕΘΑΛ, και στη συνέχεια η μεγαλύτερης χωρητικότητας αίθουσα, που εξυπηρετεί βασικά τις ανάγκες της Κεντρικής Σκηνής, ενώ στον ίδιο χώρο στεγάστηκαν και τα γραφεία της εταιρείας.
Στο φουαγιέ κατά καιρούς πραγματοποιούνται διαλέξεις, εκδηλώσεις λόγου και μουσικές βραδιές. Κάποιες από αυτές τις εκδηλώσεις ήταν «Ο Ρόλος της Θεατρικής Κριτικής», «Το Τουρκοκυπριακό Θέατρο», «Νεοέλληνες Πεζογράφοι στη Λεμεσό» και βέβαια οι πολύ σημαντικές εκδηλώσεις προς τιμήν του Μπέρτολτ Μπρεχτ το φθινόπωρο του 2006, με αφορμή τα 50 χρόνια από το θάνατό του (Ημερίδα, έκθεση ντοκουμέντων, θεατρική και μουσική παράσταση).

Από την ίδρυση της μέχρι το 2024 η ΕΘΑΛ, με τις δύο της Σκηνές ανέβασε 155 έργα του διεθνούς, νεοελληνικού και κυπριακού ρεπερτορίου και, συμπληρώνοντας 36 χρόνια ζωής, έχει εμπεδωθεί στην συνείδηση του κοινού ως ένα από τα πιο συνεπή και αξιόλογα θεατρικά σχήματα του τόπου. Παράλληλα, όλα αυτά τα χρόνια η Παιδική Σκηνή έδινε ανελλιπώς το παρόν της, ανεβάζοντας εκλεκτά έργα (περισσότερα από είκοσι), προσφέροντας στους μικρούς φίλους του θεάτρου υψηλή, και ποιοτική ψυχαγωγία.

Τον Δεκέμβριο του 2008 η Εταιρεία Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού συμπλήρωσε είκοσι χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας και γιόρτασε την επέτειο αυτή με μια σειρά εκδηλώσεων απολογισμού και προοπτικής μ΄ένα φιλόδοξο ρεπερτόριο (Παπαδιαμάντης, Στρίντμπεργκ, Ο΄Νηλ, Ασιζ Νεσίν, Αριστοφάνης) και αιχμή την 100η της πρεμιέρα, με το έργο του Μπέρτολτ Μπρεχτ, «Το μικρό Μαχαγκόννυ». Διοργανώθηκε επίσης διήμερο Διεθνές Συμπόσιο για το Θέατρο στη Περιφέρεια και φιλοξενήθηκαν παραστάσεις από την Ελλάδα, το Ισραήλ και την Ιρλανδία. Την ίδια χρονιά η Θεατρική Πορεία Λεμεσού αφιέρωσε το θεατρικό ημερολόγιο της στην εικοσάχρονη πορεία της ΕΘΑΛ και «σε όλους όσοι οραματίστηκαν και πίστεψαν στην ανάγκη για ύπαρξη ενός επαγγελματικού θεάτρου στη Λεμεσό και εργάστηκαν για αυτό όλα αυτά τα χρόνια».

Το 2019 την Καλλιτεχνική Διεύθυνση της ΕΘΑΛ αναλαμβάνει ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Αχιλλέας Γραμματικόπουλος. Μέσα σε μια περίοδο οικονομικών – κυρίως- προκλήσεων, λόγω και των περιορισμών που επέβαλε η πανδημία του κορονοϊού, η ΕΘΑΛ ανεβάζει έργα από τη σύγχρονη ευρωπαϊκή και ελληνική δραματουργία αλλά και από το κλασσικό παγκόσμιο και ελληνικό ρεπερτόριο. Παρουσιάζονται έτσι για πρώτη φορά από τη σκηνή της ΕΘΑΛ έργα των Γεωργίου Βιζυηνού, Φ.Γ. Λόρκα, Δημοσθένη Μισιτζή, Μαρκ Μέντοφ, Ντ. Σ. Τζάκσον, Σάιμον Στήβενς, Μάρτα Μπουτσάκα, Carly Wijs, Βασίλη Μαυρογεωργίου, Δημήτρη Φούτσια, Κωνσταντίνας Δελημήτρου. Ειδικότερα για το έργο «Φωνές» του Άλαν Μπένετ για πρώτη φορά καλούνται τρεις διαφορετικοί σκηνοθέτες (Αν. Αραούζος, Π. Λάρκου και Α. Παπαλαζάρου) να σκηνοθετήσουν τρεις διαφορετικούς ηθοποιούς (Φ. Αποστολίδης, Π. Φοινίρη και Π. Αβραάμ) σε μια ενιαία παράσταση και το 2022 εντάσσει την παραγωγή «Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού» στις εκδηλώσεις για το «Έτος Ιάκωβου Καμπανέλλη».

Το 2023, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 35 χρόνων από την ίδρυση της ΕΘΑΛ και με αφορμή τη συμμετοχή στην παραγωγή «Η Φόνισσα» του γνωστού μουσικοσυνθέτη και Καλλιτεχνικού Διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ Σερρών Γιώργου Ανδρέου, η ΕΘΑΛ και το ΔΗΠΕΘΕ Σερρών υπογράφουν Μνημόνιο Συναντίληψης και Συνεργασίας. Το Μνημόνιο αποτελεί πρωτοβουλία των δύο Καλλιτεχνικών Διευθυντών, στηρίζεται από τους Δήμους Λεμεσού και Σερρών και στόχο έχει την ενίσχυση της συνεργασίας των δύο Οργανισμών ως δύο πόλων παραγωγής πολιτισμού σε δύο «ακριτικές» περιοχές του Ελληνισμού, μία στο Βορρά και μία στον Νότο, η μία επηρεαζόμενη από το Δυτικό Βαλκανικό πολυεθνικό περιβάλλον κι η άλλη ευρισκόμενη πιο κοντά στην Ανατολή. Για το σκοπό αυτό, έρχεται στη Λεμεσό αντιπροσωπεία του Δήμου και του ΔΗΠΕΘΕ Σερρών και παρευρίσκονται στην επίσημη πρεμιέρα της παραγωγής που δόθηκε προς τιμή της υπογραφής του Μνημονίου.

“The little Mahagonny”: a song-play by Bertolt Brecht and Kurt Weill. Director: Minas Tingilis. Sets: Christos Shiamaris. Costumes: Romina Polymniou. Actors: Marina Vrondi, Anna Papageorgiou, Diomidis Koufteros, Tzortzina Tatsi. Season: 2008/2009. ©Christos Avraamides.

«Φωνές»: του Alan Bennett. Σκηνοθεσία: Αντρέας Αραούζος («Πατατάκι μέσα στη ζάχαρη»)

Παναγιώτης Λάρκου («Κρεββάτι μέσα στις φακές»)
Αλεξία Παπαλαζάρου («Η κυρία των γραμμάτων»).
Σκηνικά / Κοστούμια: Έλενα Κοτασβίλη, Αλέξης Βαγιανός.
Ηθοποιοί: Ότης Αποστολίδης, Πέννυ Φοινίρη, Πόπη Αβραάμ.
Θεατρική περίοδος: 2021/2022.
© Χρίστος Αβρααμίδης.

«Η Φόνισσα» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.
Σκηνοθεσία: Μαρίνα Βρόντη.
Σκηνικά / Κοστούμια: Γιώργος Γιαννού.
Ηθοποιοί: Σαββίνα Γεωργίου, Νίκη Δραγούμη, Μυρτώ Κουγιάλη, Χριστίνα Κυριάκου, Κωνσταντίνα Ξενοφώντος, Παναγιώτα Παπαγεωργίου, Μαρίλια Χαριδήμου.
Θεατρική περίοδος: 2022/2023.
© Γιώργος Γιαννού.

«Βάκχες» του Ευριπίδη. Σκηνοθεσία: Ανδρέας Χριστοδουλίδης. Σκηνικά: Κώστας Καυκαρίδης.
Κοστούμια: Σταύρος Αντωνόπουλος. Ηθοποιός: Δέσποινα Μπεμπεδέλη.
Θεατρική περίοδος: 1997/1998.© Χρίστος Αβρααμίδης.

Η ΕΘΑΛ, ήδη από τα πρώτα χρόνια παρουσίας της, έχει παρουσιάσει τη δουλειά της και εκτός Κύπρου: στην Αγγλία και την Αίγυπτο (Φεστιβάλ Πειραματικού Θεάτρου Καΐρου) και στην Αθήνα το 1990, με την κοινή παραγωγή των Ελευθέρων Θεάτρων της Κύπρου, με τις «Βάκχες» του Ευριπίδη στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού ενώ, μετά την έλευση του Μ. Τίγκιλη στη Λεμεσό, η ΕΘΑΛ συστηματοποίησε τις επαφές της με τη θεατρική Ελλάδα με τακτικές συνεργασίες, περιοδείες σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Βέροια, Ρόδο καθώς και μετακλήσεις καλλιτεχνών και θιάσων από τον ελλαδικό χώρο.

Σε μια ιστορική στιγμή για την ΕΘΑΛ, τον Σεπτέμβριο του 2024 η καλοκαιρινή παραγωγή «Ο Φιάκας» δίνει παράσταση στην κατεχόμενη Λευκωσία, μετά από επαφές με το Lefkoşa Belediye Tiyatrosu, και στην κατεχόμενη Αμμόχωστο. Ένα μήνα αργότερα, περίπου, στις 13 Οκτωβρίου 2024 δίδεται παράσταση του «Φιάκα» στην Κωνσταντινούπολη, στα πλαίσια του 6ου Διεθνούς Φεστιβάλ Θεάτρου Μάλτεπε.

Εκτιμώντας τη σημασία της ως βασικό πυρήνα δημιουργίας και πνευματικής παραγωγής στην πόλη , ο Δήμος Λεμεσού στηρίζει την ΕΘΑΛ τα τελευταία χρόνια εντονότερα με τη συμμετοχή και Δημοτικών Συμβούλων στη Διοίκηση της εταιρίας αλλά και συνδιοργανώνοντας μαζί της σημαντικές εκδηλώσεις της πόλης. Η σταθερότερη στήριξη της από τον Δήμο Λεμεσού, η συνέπεια στην οικονομική και καλλιτεχνική διαχείριση και οι σχέσεις της με τον θεατρικό χώρο έφεραν θετικά αποτελέσματα.

Η ΕΘΑΛ απέκτησε μεγαλύτερη εξωστρέφεια, συνέπεια στην παραγωγή (με αποτέλεσμα μια στέρεη καλλιτεχνική ταυτότητα και στίγμα), που μαζί με την αναβαθμισμένη προβολή του έργου της, την οδήγησαν σε μια υψηλή θέση στα θεατρικά πράματα, όχι μόνο της Λεμεσού αλλά και του τόπου γενικότερα. Πλέον έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο συνεργασιών, το οποίο αναπτύσσεται διαρκώς. Στο δίκτυο αυτό περιλαμβάνονται οι Δήμοι της επαρχίας Λεμεσού, το ΤΕΠΑΚ, το Παττίχειο Ιστορικό Αρχείο και Κέντρο Μελετών του Δήμου Λεμεσού, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, το ΔΗΠΕΘΕ Σερρών κ.α.

ETHAL

Η ιστορία μας

Η θεμελίωση του Θεάτρου της Λεμεσού

Πρώιμα Θεατρικά Κινήματα στη Λεμεσό

Από Ερασιτεχνικό σε Επαγγελματικό

Η ίδρυση της ΕΘΑΛ

H ιδρυτική Συνέλευση της ΕΘΑΛ

«Τα Πρώτα Χρόνια και η Εξέλιξη της ΕΘΑΛ»

Το μεγάλο άλμα

Θεατρική Παιδεία και Ανάπτυξη

Εξελισσόμενες Σκηνές: Το Θεατρικό Ταξίδι της ΕΘΑΛ

Θεατρική Οδύσσεια: Από τη Λεμεσό στην Παγκόσμια Καταξίωση

Γνωρίστε την ομάδα μας

Jimmie Benedict

MARKETING

Jimmie Benedict

MARKETING

Jimmie Benedict

MARKETING

Navigation

Χρήσιμοι συνδέσμοι

Επικοινωνήστε μαζί μας