Η ίδρυση της ΕΘΑΛ Print E-mail

Οι διεργασίες για τη δημιουργία ενός μόνιμου επαγγελματικού θιάσου στη Λεμεσό χρονολογούνται πολύ πριν από την ίδρυση της ΕΘΑΛ, αφού η ιδέα αυτή αποτελούσε συχνά αντικείμενο συζήτησης στους κόλπους διάφορων πνευματικών και καλλιτεχνικών ομάδων. Όμως μια πιο ουσιαστική μορφή θα πάρουν από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 όταν πλέον θα ξεφύγουν από το θεωρητικό τους επίπεδο και θα εισέλθουν στο στάδιο της υλοποίησης.

 

Ήδη από τα μέσα του ’80 ο τότε πρόεδρος της Πολιτιστικής Επιτροπής του Δήμου Λεμεσού Δώρος Ιερόπουλος αναθέτει στο δικηγορικό γραφείο Χρύση Δημητριάδη και Σία την υποβολή προτάσεων για την…«σύσταση υπό του Δήμου θεατρικής εταιρείας», γεγονός που αποδεικνύει την αποφασιστικότητα, πλέον, των ζυμώσεων να οδηγηθούν σε αίσιο τέλος. Και μπορεί η αρχική αυτή ιδέα του Δήμου να μην υλοποιήθηκε αφ’ εαυτής, να μην έγινε δηλαδή ποτέ δημοτικό θέατρο, όμως μετά το αγκάλιασμά της από μια πλατειά ομάδα πνευματικών ανθρώπων και καλλιτεχνών της πόλης, υλοποιήθηκε με κάποια διαφοροποίηση, που έτυχε και της έγκρισης του Δημοτικού Συμβουλίου. Να δημιουργηθεί μεν ιδιωτικός θίασος, ο Δήμος όμως θα ερχόταν αρωγός της προσπάθειας με διάφορους τρόπους: Με την οικονομική ενίσχυση, με την παραχώρηση του Παττίχειου για τις πρόβες και παραστάσεις του θιάσου, με την στέγαση των γραφείων του στον ίδιο χώρο, ακόμα και με τη συμμετοχή μελών του Δημοτικού Συμβουλίου στο Δ.Σ. του υπό ίδρυση θιάσου.

Ούτω και έγινε. Ύστερα από αλλεπάλληλες συσκέψεις του βασικού ιδρυτικού πυρήνα, το καλοκαίρι του 1988, λαμβάνεται οριστικά η ιστορική απόφαση της ίδρυσης επαγγελματικού θιάσου στην πόλη της Λεμεσού. Για την υλοποίηση της απόφασης εκλέγεται μια «προσωρινή επιτροπή πρωτοβουλίας» η οποία και αναλαμβάνει την ευθύνη του συντονισμού των ενεργειών και της επίλυσης όλων των προβλημάτων, που θα έκαναν δυνατή την επίτευξη του στόχου. Στις άμεσες προτεραιότητες της επιτροπής ήταν: η εξεύρεση των μελών που θα αποτελούσαν την υπό ίδρυση εταιρεία, η σύνταξη του Καταστατικού της, η εξεύρεση πόρων για τις πρώτες ανάγκες, η εξεύρεση κατάλληλων γραφείων για την στέγασή της κλπ.

 

H ιδρυτική Συνέλευση της ΕΘΑΛ

Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΘΑΛ στην αίθουσα Συνεδριάσεων του
Δήμου Λεμεσού στις 11 Δεκεμβρίου 1988.

Από αριστερά: Μιχάλης Παπαευαγόρου, Χρίστος Μελίδης, Κρίστης Χαράκης, Έλλη Παιονίδου, Πάμπης Αναγιωτός, Τίμης Ευθυμίου, Νίκος Βήχας, Ανδρέας Παστελλάς, Βασίλης Παρτασίδης, Δώρος Ιερόπουλος, Στάθης Μαύρος, Κώστας Μακρίδης

Η φωτογραφία έχει παραχωρηθεί από το αρχείο της Έλλης και του Πανίκου Παιονίδη

Η Προσωρινή Επιτροπή Πρωτοβουλίας εργάστηκε προς τούτο μεθοδικά και συντονισμένα. Προσέγγισε ένα ευρύ φάσμα ατόμων με αναγνωρισμένη προσφορά στην πνευματική, καλλιτεχνική και κοινωνική ζωή της πόλης, και δεν άργησε να σχηματίσει τον βασικό πυρήνα των 51 μελών που απαιτούσε ο νόμος για την σύσταση μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας, όπως ήταν η ΕΘΑΛ. Η σύνταξη Καταστατικού ανατέθηκε στον δικηγόρο Χριστάκη Κ. Μελίδη, ο οποίος άλλωστε ανήκε στον αρχικό πυρήνα, κατέληξε σε συμφωνία με τον Δήμο Λεμεσού για την παραχώρηση στέγης στο Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο, βολιδοσκόπησε τους πρώτους ηθοποιούς που θα στελέχωναν τους θιάσους της, διεκπεραίωσε όλες τις διοικητικές εργασίες που θ’ απαιτούσε η ομαλή λειτουργία της εταιρείας.

Έτσι γεννήθηκε η Εταιρεία Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού, ο πρώτος επαγγελματικός θίασος στην ιστορία της πόλης, αλλά και ο πρώτος που δημιουργήθηκε ποτέ εκτός πρωτεύουσας. Ο οραματισμός για ένα θέατρο της αποκέντρωσης ξέφευγε πλέον από τις θεωρητικές εξαγγελίες και τα ευχολόγια κι έμπαινε δυναμικά στο στάδιο της έμπρακτης δοκιμασίας.

Η Ιδρυτική Συνέλευση της ΕΘΑΛ έγινε στο Δημοτικό Μέγαρο Λεμεσού στις 11 Δεκεμβρίου 1988, ενώ το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο, που εξελέγη την ίδια μέρα και καταρτίστηκε σε σώμα, αποτελούσαν οι ακόλουθοι: Δώρος Ιερόπουλος, πρόεδρος, Τίμης Ευθυμίου, αντιπρόεδρος, Πάμπης Αναγιωτός, γραμματέας, Στάθης Μαύρος, επίτιμος ταμίας, και Νίκος Βήχας, Γιάννος Δανιηλίδης, Κώστας Μακρίδης, ΄Ελλη Παιονίδου, Μιχάλης Παπαευαγόρου, Βάσος Παρτασίδης και Ανδρέας Παστελλάς, Μέλη.

Τα πρώτα χρόνια ήταν, φυσικά, δύσκολα. Το Διοικητικό Συμβούλιο όφειλε άμεσα να επιλύσει μια σειρά προβλημάτων, ούτως ώστε να οδηγήσει το συντομότερο δυνατό το νεοσύστατο θίασο στο θεατρικό προσκήνιο του τόπου. Βασικότερο και πιο επείγον θέμα πλέον ήταν η καλύτερη δυνατή στελέχωση του θιάσου με έμψυχο καλλιτεχνικό δυναμικό, ούτως ώστε η εταιρεία να μπει τάχιστα στην θεατρική πρακτική, και παράλληλα, η ίδια η εταιρεία έπρεπε να στελεχωθεί με ικανό διοικητικό προσωπικό, αλλά και τεχνικούς που θα στήριζαν τους θιάσους.

Με συντονισμένες ενέργειες και άοκνες προσπάθειες, το Δ.Σ., κατάφερε σε χρόνο ρεκόρ να οργανώσει την ΕΘΑΛ και να ετοιμάσει τον θίασο για την παρθενική του εμφάνιση. Τα γραφεία στεγάστηκαν στο Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο, σε χώρο που παραχώρησε ευγενώς ο Δήμος Λεμεσού, ενώ στον ίδιο χώρο φιλοξενήθηκαν και οι παραστάσεις του θιάσου για τα πρώτα τρία χρόνια. Στον οικονομικό τομέα η ΕΘΑΛ εξασφάλισε αμέσως την στήριξη του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου, αφού ως θίασος που πληρούσε όλους τους όρους και προϋποθέσεις, εντάχθηκε στο πρόγραμμα επιχορήγησης Ελεύθερων Θεάτρων. Η συμπαράσταση του Δήμου ήταν επίσης αμέριστη, αφού, εκτός των γραφείων και της οικονομικής του στήριξης, τέσσερα από τα ένδεκα μέλη του πρώτου Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΘΑΛ, βάσει ειδικής πρόνοιας του Καταστατικού, ήταν Δημοτικοί Σύμβουλοι. Το μήνυμα ήταν σαφές: η πόλη της Λεμεσού αποκτούσε το δικό της θέατρο, το οποίο έπρεπε να το αγκαλιάσουν και να το στηρίξουν όλοι.

Οι πρώτοι ηθοποιοί που στελέχωσαν την ΕΘΑΛ ήταν οι Χρύσανθος Χρυσάνθου, Γιώργος Λώρης, Μιχάλης Παπαευαγόρου, Ανδρέας Τσουρής, Πάμπος Χαραλάμπους, Νάσια Δαφιώτου και Αντζουλίνο Γαβριήλ, ενώ στη συνέχεια συνεργάστηκαν μαζί της όλοι σχεδόν οι ηθοποιοί του Ελευθέρου Θεάτρου. Η ΕΘΑΛ, από την ίδρυση της και μέχρι σήμερα, λειτουργεί Κεντρική και Παιδική/Νεανική Σκηνή οι οποίες δίνουν τακτικές παραστάσεις στην έδρα της, ενώ πραγματοποιούν ανελλιπώς περιοδείες σε όλες τις πόλεις και τα μεγάλα αγροτικά κέντρα της Κύπρου, υλοποιώντας έτσι στην πράξη τον χαρακτήρα της ως αποκεντρωτικού θιάσου.

Η πρώτη εμφάνιση της ΕΘΑΛ στα θεατρικά δρώμενα του τόπου έγινε στις 23 Απριλίου 1989 με την Παιδική της Σκηνή, η οποία ανέβασε το έργο της Βασιλικής Φωτίου «Ειρήνη, Ειρηνάκι, Ειρηνούλα», σε σκηνοθεσία Τάσου Αναστασίου. Σ’ ένα μήνα ακριβώς, στις 23 Μαΐου 1989, ακολούθησε η πρώτη εμφάνιση της Κεντρικής της Σκηνής, με το έργο του Ρίτσαρντ Νας «Ο Βροχοποιός». Την μετάφραση έκανε ο Μιχάλης Κακογιάννης, ο οποίος είχε πρωτοπαρουσιάσει το έργο στην Ελλάδα, το 1956, έχοντας σαν πρωταγωνιστικό δίδυμο την Έλλη Λαμπέτη και τον Δημήτρη Χορν. Την σκηνοθεσία έκανε η Μόνικα Βασιλείου, ενώ τα σκηνικά και κοστούμια φιλοτέχνησε η Στέλλα Μιχαηλίδου. Τους ρόλους ερμήνευσαν οι ηθοποιοί: Χρύσανθος Χρυσάνθου (Αστρολέοντας), Νάσια Δαφιώτου (Μάγκυ), Πάμπος Χαραλάμπους (Χ. Κάρυ), Μιχάλης Παπαευαγόρου (Θωμάς), Ανδρέας Τσουρής (Τζιμ), Γιώργος Λώρης (Φάιλ) και Αντζουλίνο Γαβριήλ (Σερίφης).

Η παρθενική εμφάνιση κρίθηκε γενικά ως επιτυχημένη και ο νεοσύστατος θίασος άφηνε πολλές υποσχέσεις για το μέλλον. Το ρεπερτόριο απαρτιζόταν από σημαντικά κλασικά έργα, αλλά και αξιόλογα νεότερα έργα που χάραξαν την πορεία του θεάτρου. Η επιλογή τους γινόταν πάντοτε με βασικό γνώμονα την σύνθεση και τις δυνατότητες του εκάστοτε καλλιτεχνικού δυναμικού. Σημαντικές στιγμές της ΕΘΑΛ αυτά τα πρώτα χρόνια μπορούν να αναφερθούν οι ακόλουθες: «Τα Δέντρα Πεθαίνουν Όρθια» του Αλεσσάντρο Κασόνα και «Ο Ανακριτής Έρχεται» του Τζων Πρίσλεϋ, σε σκηνοθεσία του ελλαδίτη Θάνου Σακκέτα, που πολλά προσέφερε παλαιότερα στο κυπριακό θέατρο, « Π Μπήντερμαν και οι Εμπρηστές» του Μαξ Φρις (σκηνοθεσία Νίκου Χαραλάμπους), « Την Άλλη Κυριακή» του Σπύρου Παπαδογεώργου (σκηνοθ. Ανδρέα Πάντζη), «Τάνγκο» του Σλάβομιρ Μρόζεκ (σκηνοθ. Νίκου Χαραλάμπους)

Παράλληλα, αυτό το διάστημα, η ΕΘΑΛ εμπλουτίζει το δυναμικό της σε ηθοποιούς, ενώ συνεργάζεται με καταξιωμένους σκηνοθέτες, μουσικούς και σκηνογράφους. Ηθοποιοί που στελέχωσαν τους θιάσους της στα πρώτα της βήματα, πέραν του αρχικού πυρήνα, είναι και οι: Έλενα Ευσταθίου, Λέναδρος Παναγιωτίδης, Ανδρέας Βασιλείου, Βαλεντίνα Σοφοκλέους, Παναγιώτης Μαδούρης, Δημήτρης Ξύστρας, Τάκης Χριστοφάκης κ.ά, ενώ κατά καιρούς συνεργάστηκε έκτακτα και με αρκετούς άλλους ηθοποιούς με αναγνωρισμένη προσφορά στο κυπριακό θέατρο όπως οι: Σπύρος Σταυρινίδης, Έλλη Κυριακίδου, Έλενα Παπαδοπούλου, Καίτη Τσεριώτου κ.ά.