Το μεγάλο άλμα Print E-mail

Το 1991 η ΕΘΑΛ πραγματοποιεί ένα μεγάλο και φιλόδοξο άλμα. Προχωρεί, για πρώτη φορά, στην πρόσληψη Καλλιτεχνικού Διευθυντή, του καταξιωμένου Κύπριου σκηνοθέτη Νίκου Χαραλάμπους, και αποδέχεται τις προτάσεις του για μια καθολική αναβάθμιση του θιάσου. Έτσι προχωρεί σε μια ουσιαστική αλλαγή της όλης φιλοσοφίας και των στόχων της και, κατά συνέπεια, σε μια ουσιαστική διεύρυνση του θιάσου της με την πρόσληψη νέων ικανών στελεχών. Διαμορφώνει κατάλληλα έναν πρώην κινηματογράφο – το σινεμά «Γαλαξίας» και μετέπειτα «Πολύπλανο», που με δική της ευθύνη μετατράπηκε σ’ ένα μικρό ατμοσφαιρικό θέατρο – και αποκτά έτσι τη δική της λειτουργική στέγη. Η ΕΘΑΛ διατηρεί την υπόστασή της ως εταιρεία, όμως ο θίασος της αποκτά πλέον ένα καινούριο όνομα και βαφτίζεται…Θέατρο Πράξις.

Για τις ανάγκες αυτού του αναβαθμισμένου οράματος προσλαμβάνεται ένας μεγάλος αριθμός ικανών ηθοποιών, ενώ διατηρείται κι ένας αριθμός από το υπάρχον ήδη δυναμικό. Έτσι το νέο επιτελείο της ΕΘΑΛ αποτελούν οι ηθοποιοί: Χρύσανθος Χρυσάνθου, Έλενα Ευσταθίου, Γιώργος Τσιάκκας, Χριστίνα Παυλίδου, Δήμητρα Καλπάκη, Σπύρος Σαραφιανός, Ζωή Κυπριανού, Έλενα Παπαδοπούλου, Τάκης Καϊμακλιώτης, Γιάννης Λαμπρόπουλος, Τάκης Χριστοφάκης, Ανδρούλα Ηρακλέους, Ανδρέας Μελέ-κης, Μόνικα Μελέκη.

Το ρεπερτόριο της χρονιάς είναι απολύτως συναρτημένο με τις φιλοδοξίες των ανθρώπων που πρωτοστατούν σ’ αυτήν την πρωτοβουλία. Ως πρώτο έργο επιλέγεται το αθάνατο αριστούργημα του Σαίξπηρ «Ρωμαίος και Ιουλιέτα», δίνοντας στην ΕΘΑΛ τον πολύ τιμητικό τίτλο του πρώτου εκτός ΘΟΚ θιάσου που ανεβάζει έργο του μεγάλου αυτού δραματικού ποιητή. Την σκηνοθεσία έκανε ο ίδιος ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του θιάσου, ο Νίκος Χαραλάμπους, την μετάφραση ο Κωστής Κολώτας, τα σκηνικά και κοστούμια ο Άγγελος Αγγελή, την μουσική ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης και τις χορογραφίες η Φράνσις Γουντ-Μαυρομμάτη. (Για πρώτη, πάλι, φορά βρίσκουμε συγκεντρωμένη εκτός ΘΟΚ την ομάδα που έδωσε τόσες και τόσες μεγάλες επιτυχίες στην κρατική σκηνή). Τους δύο πρωταγωνιστικούς ρόλους κάλυψαν η Χριστίνα Παυλίδου και Γιώργος Τσιάκκας , έλαβαν μέρος όλοι οι ηθοποιοί του θιάσου, συν του Νίκου Χαραλάμπους, που κράτησε τον ρόλο του πάτερ Λώρενς, ενώ συμμετείχαν και δυο ακόμα καταξιωμένες πρωταγωνίστριες, που παραχωρήθηκαν από τον ΘΟΚ: η Δέσποινα Μπεμπεδέλη και η Λένια Σορόκου. Ακόμη και ο Στέλιος Καυκαρίδης έκανε την εμφάνισή του, μέσω βίντεο.

Το δεύτερο έργο του Θεάτρου Πράξις ήταν εξίσου φιλόδοξο και απαιτητικό όπως και το πρώτο και θ’ ανέβαινε για πρώτη φορά στην Κύπρο. Ήταν το περίφημο «Αμαντέους» του Πήτερ Σάφερ.  Την σκηνοθεσία έκανε και πάλι ο Νίκος Χαραλάμπους, την μετάφραση η Μιμή Ντενίση, τα σκηνικά και κοστούμια ο Στέφανος Αθηαινίτης, την μουσική ο Βάσος Αργυρίδης και την κίνηση πάλι η Φράνσις Γουντ-Μαυρομμάτη. Τους δύο πρωταγωνιστικούς ρόλους ερμήνευσαν δύο αξιόλογοι ηθοποιοί του κυπριακού θεάτρου, που επίσης παραχωρήθηκαν από τον ΘΟΚ: ο Σπύρος Σταυρινίδης,  και ο Αντώνης Κατσαρής . Φυσικά, στους υπόλοιπους ρόλους εμφανίστηκαν όλοι οι τακτικοί ηθοποιοί του θιάσου.

Μια τρίτη παραγωγή, που ανέβηκε ως καλοκαιρινή, ολοκλήρωσε την χρονιά, αλλά και τον κύκλο αυτού του φιλόδοξου οράματος. Ήταν η κωμωδία του Μαριβό «Ο Θρίαμβος του Έρωτα», που επίσης ανέβαινε για πρώτη φορά στην Κύπρο. Σκηνοθεσία: Νίκος Χαραλάμπους. Μετάφραση: Ανδρέας Στάικος. Σκηνικά-Κοστούμια: Στέφανος Αθηαινίτης.

Τα καλλιτεχνικά αποτελέσματα του φιλόδοξου αυτού σχεδίου ήταν κατά γενική ομολογία εντυπωσιακά, αντιστρόφως ανάλογα όμως ήταν τα οικονομικά αποτελέσματα του εγχειρήματος. Η ΕΘΑΛ οδηγείται στο χείλος της καταστροφής κι από τον επόμενο κιόλας χρόνο το όραμα όλων για ένα μεγάλο θέατρο μπαίνει για τα καλά στο περιθώριο. Όλα ξεκινούν ουσιαστικά από την αρχή και ο θίασος  της Λεμεσού συρρικνώνεται περισσότερο κι από…τ’ αρχικά του μεγέθη. Οι προσπάθειες της διοίκησης να κρατήσει στη ζωή την ΕΘΑΛ θα είναι επίπονες, δεν θ’ αργήσουν όμως να φέρουν αποτελέσματα και να θέσουν ξανά τον θίασο σε τροχιά ανόδου.

Αρωγός στις πρώτες δύσκολες στιγμές έτρεξε ο γνωστός ηθοποιός και σκηνοθέτης Φαίδρος Στασίνος ο οποίος ανέλαβε ένα ρόλο άτυπου καλλιτεχνικού διευθυντή. Παράλληλα σκηνοθέτησε τα δύο πρώτα έργα («Σοκολατένιος Στρατιώτης» του Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω και «Δάφνες και Πικροδάφνες» του Δημήτρη Κεχαΐδη), ενώ έλαβε μέρος και ως ηθοποιός στο δεύτερο απ’ αυτά. Αναγκαστικά έγινε περισυλλογή σε όλους τους τομείς, ο θίασος λειτούργησε με το μικρότερο δυνατόν σχήμα, το κόστος κάθε παραγωγής περιορίστηκε αισθητά.

Σιγά-σιγά η ΕΘΑΛ αρχίζει να αναρρώνει από τις πληγές και να στέκεται πάλι όρθια. Καταγράφει μάλιστα στο ενεργητικό της αξιόλογες επιτυχίες, που συζητήθηκαν όπως οι παραστάσεις των έργων: «Μαχαίρι στο κόκκαλο» του Κώστα Μουρσελά (ο οποίος μ’ αυτήν την αφορμή ήρθε στην Κύπρο και παρευρέθηκε στην πρεμιέρα), σε σκηνοθεσία πάλι του Νίκου Χαραλάμπους, με τον Σπύρο Σταυρινίδη και την Έλενα Ευσταθίου στους δύο ρόλους, και «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμουελ Μπέκετ, που ανέβασε  ο Ανδρέας Πάντζης.

Το 1995 η ΕΘΑΛ αναθέτει στο γνωστό Ελλαδίτη πρωταγωνιστή του θεάτρου και κι-νηματογράφου Γιάννη Βόγλη τη σκηνοθεσία  του έργου του Μπάμπη Αναγιωτού «Βασίλης Τσιτσάνης». Η παραγωγή σημείωσε τεράστια επιτυχία οργώνοντας με παραστάσεις όλη την Κύπρο, ενώ το μέλλον για την ΕΘΑΛ διαγραφόταν ευοίωνο. Αναπόφευκτο επακόλουθο η πρόταση που ακολούθησε και η συμφωνία που υπογράφηκε: Ο Γιάννης Βόγλης θα ήταν ο νέος Καλλιτεχνικός Διευθυντής του θιάσου, που άρχισε και πάλι να βλέπει έστω και λίγο φως στην άκρη του τούνελ.

Και αυτό, όμως το νέο  πείραμα κρατά, δυστυχώς, όσο ακριβώς και το προηγούμενο: μόνο μία θεατρική σεζόν. Πάντως αποδίδει μία τουλάχιστον σημαντική επιτυχία, που καταγράφηκε στο ενεργητικό του θιάσου. Πρόκειται για το έργο του Άρθουρ Μίλερ

«Ψηλα από την Γέφυρα», που σκηνοθέτησε πάλι ο Ανδρέας Πάντζης, ενώ ο ίδιος ο Βόγλης για πρώτη και μοναδική φορά συμμετείχε ως πρωταγωνιστής.

Μετά από μια δύσκολη καλλιτεχνικά και οικονομικά διετία, το 1999 την Καλλιτεχνική Διεύθυνση του θεάτρου αναλαμβάνει ο ελλαδίτης σκηνοθέτης και θεατρολόγος Μηνάς Τίγκιλης, εκδότης της θεατρικής επιθεώρησης «Εκκύκλημα» τη δεκαετία του ΄80, ο οποίος την προηγούμενη χρονιά είχε σκηνοθετήσει την κωμωδία  του Νικολάου Λάσκαρη, «Μαλλιά Κουβάρια». Ο M. Τίγκιλης, ο οποίος την περίοδο 1991-1996 έχει συμμετάσχει στην πολιτιστική «αναγέννηση» της πόλης του Πειραιά ως διευθυντής της Δημοτικής Επιχείρησης Πολιτιστικής Ανάπτυξης, προχωράει σε ανανέωση του καλλιτεχνικού δυναμικού, εφαρμόζοντας τη μέθοδο της συνεργασίας με επώνυμους και νέους ηθοποιούς ανά έργο. Ανάμεσά τους οι Δώρα Κακουράτου, Πάμπος Ξουφαρίδης, Κώστας Καζάκας, Κώστας Δημητρίου, Ευτύχιος Πουλλαΐδης, Θάνος και Πατρίτσια Πεττεμερίδου, Πόπη Αβραάμ,  Ιωάννα Σιαφκάλη-Καμμένου,  Πολύκαρπος Πολυκάρπου, Μανώλης Μιχαηλίδης, Χρήστος Παπαδόπουλος,  Έλενα Χριστοφή, Ζωή Κυπριανού, Σωτήρης Μεστάνας, Άντρη Ευμήδου, Λουκία Πρωτοπαπά, Χριστιά-να Λάρκου, Κατερίνα Καζαντζή, Μάρα Κωνσταντίνου, Μαρίνος Ανωγυριάτης, Μαρία Μαργέτη, Νίκος Νικολαΐδης, Χριστιάνα Αρτεμίου, Αντώνης Λαπηθιώτης, Νάτια Χαραλάμπους, Μαρίνος Χατζηβασιλείου, Λώρης Λοϊζίδης, Πέτρος Πέτρου, Βίβιαν Νικολαίδου, Σαλώμη Αροδίτου, Δανάη Χρήστου, Μελίνα Μαρνέρου, Χάρις Πισσουρίου και πολλοί άλλοι, από τη Λεμεσό και παγκύπρια. Ταυτόχρονα «χτίζει» το ρεπερτόριο του θεάτρου, λόγω προτέρας εμπειρίας, στη βάση - κάθε περίοδο - ενός θεματικού άξονα, δημιουργεί σε μόνιμη βάση τη Δεύτερη Σκηνή της Ε.Θ.Α.Λ. παρουσιάζοντας, με τη συνεργασία της αρμενικής κοινότητας της Κύπρου, το 2000 ως εναρκτήριο έργο, το «Το Κτήνος στο Φεγγάρι» του Ρίτσαρντ Καλινόσκι, σε σκηνοθεσία του μετέπειτα Διευθυντή του Θ.Ο.Κ., Βαρνάβα Κυριαζή, και παράλληλα εισάγει την έννοια της κατ΄ εξακολούθηση παγκύπριας πρεμιέρας των έργων που παρουσιάζει η Ε.Θ.Α.Λ.. Το ρεπερτόριο ισορροπεί συνεχώς ανάμεσα σε κωμωδίες (συνήθως στην Κεντρική Σκηνή και σε καλοκαιρινή περιοδεία) και σύγχρονα ευρωπαϊκά, αμερικανικά ή και νεοελληνικά ολιγοπρόσωπα έργα στη Δεύτερη Σκηνή. Ανεβαίνουν έργα των Διαλεγμένου, Καμπανέλλη, Στάικου, Τσικληρόπουλου, Χαριτόπουλου, Τσιώλη,  Αντώνη και Κων/νου Κούφαλη κ.α. - πάρα πολλοί από αυτούς μάλιστα επισκέπτονται τη Λεμεσό, με την ευκαιρία της πρεμιέρας τους -, παρουσιάζονται ακόμα  η  «Στέλλα Βιολάντη» του Ξενόπουλου, η « εγγέρα» του Καπετανάκη, το κωμειδύλλιο, «Το  Πράσινο Φουστάνι» του Καλαποθάκη, η «Αγγέλα» του Σεβαστίκογλου, έργα των Μάμετ, Μπελμπέλ, Λαμπίς, Μπέρνχαρντ, Φασμπίντερ, «Ο Μικρός Έυολφ» του Ίψεν σε σκηνοθεσία Βαρνάβα Κυριαζή, οι κύπριοι συγγραφείς Νίκη Μαραγκού, Μπάμπης Αναγιωτός (και πάλι), Νέαρχος Ιωάννου (δυο φορές) κ.α.

Στο θέατρο ΡΙΑΛΤΟ, φιλοξενούνται οι μεγάλες και τεχνικά απαιτητικότερες παραγωγές της Ε.Θ.Α.Λ., όπως το πασίγνωστο βρετανικό Noises Off (To Σώσε…) σε σκηνοθεσία του ελλαδίτη Νίκου Αρμάου και σκηνικό του Άγγελου Αγγελή, «Η Στέλλα...» του Καμπανέλλη σε σκηνοθεσία  Χρίστου Σιοπαχά, «Ο Κραγκιόζης Υπηρέτης (Λίγα απ΄ Όλα)» του Αντώνη Μόλλα, το ιρλανδέζικο κοινωνικό δράμα Factory  Girls (Εργαζόμενα Κορίτσια) του Φρανκ Μακ Γκίνες, σε πανελλήνια πρεμιέρα....Σκηνοθετούν οι Πολύκαρπος Πολυκάρπου, Μόνικα Βασιλείου, Βαρνάβας Κυριαζής, Γιώργος Μουαΐμης, Άδωνις Φλωρίδης, Κώστας Δημητρίου, Ευτύχιος Πουλλαΐδης, Βάσος Αργυρίδης, Ηλίας Δημητρίου, Μαρία Μανναρίδου-Καρσερά και ο ίδιος ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Ε.Θ.Α.Λ.


Η Παιδική Σκηνή επιστρέφει και πάλι στο Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο για τη διοργάνωση μαζικών σχολικών παραστάσεων και «φέρνει» στην Κύπρο πολύ γνωστά έργα για παιδιά από την Ελλάδα - όπως αυτά των Κάρμεν Ρουγγέρη, Γιάννη Καλατζόπουλου, Νικου Καμτσή, Άλκης Ζέη, Δημήτρη Ποταμίτη κ.α. – παράλληλα δίνει τη δυνατό-τητα σε ελληνοκύπριους δημιουργούς να παρουσιάσουν στην Ε.Θ.Α.Λ. πρωτότυπα έργα τους (Λουκάς Πραστίτης, Ξενάκης Κυριακίδης, Πωλίνα Θρασυβουλίδου π.χ.).

Η ΕΘΑΛ το 2003 πραγματοποιεί ένα ακόμα τολμηρό βήμα. Μεταφέρεται, από το θέα-τρο Πράξις - που χρησιμοποιούσε από το 1991 - στον χώρο που παραχώρησε σ’ αυτήν ο Δήμος Λεμεσού, στα ακίνητά του στη Φραγκλίνου Ρούσβελτ, για 33 χρόνια. Εκεί κατασκευάζει δύο ατμοσφαιρικές αίθουσες (μια αμφιθεατρική των 150 θέσεων και μια μικρότερη, κυκλική μεν πολυχρηστική δε, 60 θέσεων), που χρησιμοποιούνται για ποικίλες δραστηριότητες τόσο της ίδιας της Ε.Θ.Α.Λ. όσο και άλλων φορέων που φιλοξενούνται εκεί: πρώτα λειτούργησε η μικρή αίθουσα, που ονομάστηκε COLUMBIA, λόγω της γενναιόδωρης χορηγίας της ομώνυμης υπεράκτιας εταιρείας προς την Ε.Θ.Α.Λ., και στη συνέχεια η μεγαλύτερης χωρητικότητας αίθουσα, που εξυπηρετεί βασικά τις ανάγκες της Κεντρικής Σκηνής, ενώ στον ίδιο χώρο στεγάστηκαν και τα γραφεία της εταιρείας. Στο φουαγιέ πραγματοποιούνται διαλέξεις, εκδηλώσεις λόγου και μουσικές βραδιές. «Ο Ρόλος της Θεατρικής Κριτικής», «Το Τουρκοκυπριακό Θέατρο», «Νεοέλληνες Πεζογράφοι στη Λεμεσό» και βέβαια οι πολύ σημαντικές εκδηλώσεις προς τιμήν του Μπέρτολτ Μπρεχτ το φθινόπωρο του 2006, με αφορμή τα 50 χρόνια από το θάνατό του. (Ημερίδα, έκθεση ντοκουμέντων, θεατρική και μουσική παράσταση) είναι μερικές από αυτές...

Από το 1999 μέχρι σήμερα η Ε.Θ.Α.Λ., με τις δύο της Σκηνές ανέβασε πάνω από ε-βδομήντα έργα του διεθνούς, νεοελληνικού και κυπριακού ρεπερτορίου και λίγο πριν συμπληρώσει 20 χρόνια ζωής έχει εμπεδωθεί στην συνείδηση του κοινού ως ένα από τα πιο συνεπή και αξιόλογα θεατρικά σχήματα του τόπου. Παράλληλα, όλα αυτά τα χρόνια και η Παιδική  Σκηνή έδινε ανελλιπώς το παρόν της, ανεβάζοντας εκλεκτά έργα (πλέον των είκοσι), προσφέροντας στους μικρούς φίλους του θεάτρου υψηλή,  και ποιοτική ψυχαγωγία. Η Εταιρεία Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού συμπληρώνει το Δεκέμβριο του 2008 αισίως είκοσι χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας και θα εορτάσει την επέτειο αυτή με μια σειρά εκδηλώσεων απολογισμού και προοπτικής μ΄ένα φιλόδοξο ρεπερτόριο (Παπαδιαμάντης, Στρίντμπεργκ, Ο΄Νηλ, Ασιζ Νεσίν, Αριστοφάνης) και αιχμή την 100η της πρεμιέρα, με το έργο του Μπέρτολτ Μπρεχτ, ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΜΑΧΑΓΚΟΝΝΥ.

Η Ε.Θ.Α.Λ. έχει παρουσιάσει την δουλειά της και εκτός Κύπρου: στην Αγγλία και την Αίγυπτο (Φεστιβάλ Πειραματικού Θεάτρου Καΐρου) Αττικού και  στην Αθήνα το  1990, με την κοινή παραγωγή των Ελευθέρων Θεάτρων της Κύπρου, με τις ΒΑΚΧΕΣ του Ευριπίδη στο Ωδείο Ηρώδου  ενώ μετά την έλευση του Μ.Τίγκιλη στη Λεμεσό, η Ε.Θ.Α.Λ. συστηματοποίησε τις επαφές της με τη θεατρική Ελλάδα με τακτικές συνεργασίες, περιοδείες σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Βέροια, Ρόδο καθώς και μετακλήσεις καλλιτεχνών και θιάσων από τον ελλαδικό χώρο . 

Εκτιμώντας τη σημασία της Ε.Θ.Α.Λ. ως βασικό πυρήνα  δημιουργίας και πνευματικής παραγωγής στην πόλη , ο Δήμος Λεμεσού στηρίζει την Ε.Θ.Α.Λ. τα τελευταία χρόνια εντονότερα με τη συμμετοχή και πάλι  Συμβούλων στη Διοίκηση της εταιρίας  αλλά και συνδιοργανώνοντας μαζί της σημαντικές εκδηλώσεις της πόλης.

Η σταθερότερη στήριξη της από το Δήμο Λεμεσού, η συνέπεια στην οικονομική και καλλιτεχνική διαχείριση και οι σχέσεις της με τον θεατρικό χώρο, κυρίως τον ελλαδικό,  έφεραν θετικά αποτελέσματα. Η  Ε.Θ.Α.Λ. απέκτησε μεγαλύτερη εξωστρέφεια, συνέπεια στην παραγωγή με αποτέλεσμα μια στέρεη  καλλιτεχνική ταυτότητα και  στίγμα, που μαζί με την αναβαθμισμένη  προβολή του έργου της  οδήγησαν  την εταιρία σε  μια υψηλή θέση στα θεατρικά πράματα και όχι μόνο της Λεμεσού και  τόπου γενικότερα.