Προϊστορία Print E-mail

Όπως μας πληροφορεί ο Κώστας Πηλαβάκης στο βιβλίο του «Η Λεμεσός σ’ άλλους καιρούς», οι πρώτες προσπάθειες για τη δημιουργία θεατρικής κίνησης στην πόλη έγιναν στις αρχές της δεκαετίας του 1870 όταν διάφοροι ερασιτέχνες, ως επί το πλείστον πνευματικοί άνθρωποι της Λεμεσού, άρχισαν ν’ ανεβάζουν διάφορα πατριωτικά δράματα σε αίθουσες ιδιωτικών κατοικιών.

Η υποτυπώδης αυτή θεατρική κίνηση θα ενταθεί – σε παγκύπρια κλίμακα – από τα πρώτα κιόλας χρόνια της Αγγλοκρατίας και θ’ αγκαλιαστεί από πλατειά στρώματα του λαού, όπως τα δημόσια εκπαιδευτήρια, οι ιδιωτικές σχολές, τα σωματεία, οι συντεχνίες κλπ. Η ανάγκη τόνωσης του εθνικού φρονήματος και προώθησης των προαιώνιων πόθων του ελληνισμού της Κύπρου, βρίσκουν στην θεατρική τέχνη το ιδανικότερο βήμα.

Στη Λεμεσό σημειώνεται η ίδρυση της «Θεατρικής Εταιρείας ΑΡΗΣ», το 1880, με στόχο «ν’ αναβιβάσει επί σκηνής διάφορα εθνικά δράματα καθ’ όλον τον χειμώνα». Έτσι παρουσιάζει δράματα των Ζαμπέλιου, Βασιλειάδη, Βερναρδάκη, αλλά και κάποια άλλα έργα όπως «Οι Μυλωνάδες», «Μανιώδης» κλπ. Μια άλλη, παράλληλη, θεατρική δραστηριότητα ήταν αυτή των δημόσιων και ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων τα οποία ανέβαζαν, κατά κύριο λόγο, αρχαίες ελληνικές τραγωδίες.

Στα χρόνια που ακολουθούν, διάφορες ομάδες νέων συγκροτούνται σε πρόχειρους θιάσους και δίνουν παραστάσεις με μεγάλη ποικιλία έργων. Η ζωή τους, τις περισσότερες φορές, δεν ξεπερνά σε διάρκεια τον σκοπό της σύστασής τους, το ανέβασμα δηλαδή κάποιου συγκεκριμένου έργου. Οι παραστάσεις τους δίνονται…όπου υπάρχει μια κάποια ευρύχωρη σάλα: χάνια, λέσχες (Ισότης, Αναγέννησις), κέντρα ψυχαγωγίας (Ακταίον, Μπαρ Σκυριανίδη, Βικτώρια), ακόμα και σε σάλες κατοικιών, αφού η Λεμεσός δεν διαθέτει, ακόμα, ένα κατάλληλο θέατρο. Αυτό θα το αποκτήσει μόλις το 1914 (Θέατρο Χατζηπαύλου, επί της οδού Αγίου Ανδρέου) και το γεγονός θ’ αποτελέσει το αποφασιστικό βήμα για την αναβάθμιση της θεατρικής – και ευρύτερα πολιτιστικής – ζωής της πόλης. Εκεί αρχίζουν να δίδονται οι πρώτες συγκροτημένες παραστάσεις και η θεατρική τέχνη αρχίζει ν’ αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη σοβαρότητα από τους διάφορους εραστές της. Το ίδιο κι απ’ τα θεατρικά τμήματα των σχολείων τα οποία πλέον ζητούν την συνεργασία καταξιωμένων καλλιτεχνών και πνευματικών ανθρώπων για τις θεατρικές τους προσπάθειες. Νίκος Νικολαϊδης ο Κύπριος, Σόλων Μιχαηλίδης, Βίκτωρ Ιωαννίδης, Γιώργος Φασουλιώτης και Γιάννης Λέφκης, είναι μερικοί μόνο από τους καταξιωμένους που στέργουν να βοηθήσουν το σχολικό θέατρο.

Κι όμως, ενώ η πόλη της Λεμεσού δικαιούται να υπερηφανεύεται για τα θαυμαστά, υπό τις περιστάσεις, επιτεύγματά της στον τομέα του θεάτρου, κι ενώ όλα τα δεδομένα οδηγούσαν στο συμπέρασμα ότι η πλουσιότατη ερασιτεχνική της δραστηριότητα θα οδηγούσε, αργά ή γρήγορα, στην επαγγελματική της ολοκλήρωση, η συνέχεια δεν ήταν, δυστυχώς, η αναμενόμενη.

Έτσι, ενώ η πρωτεύουσα Λευκωσία «καταγράφει» τον πρώτο της επαγγελματικό θίασο ήδη από το 1942 (Λυρικό Θέατρο), η Λεμεσός θα ευτυχήσει ν’ αποκτήσει τον αντίστοιχο δικό της μόλις το 1988, με την ίδρυση της Εταιρείας Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού. Προηγήθηκαν φυσικά αρκετές άλλες προσπάθειες τις οποίες χαρακτήριζε τόσο η οργανωτική σοβαρότητα όσο και η διάθεση των στελεχών τους να μετεξελιχθούν σε επαγγελματικές, χωρίς όμως ποτέ να το πετύχουν αφού κάτι τέτοιο δεν είναι διόλου εύκολο αν δεν υπάρχουν κάποιες οικονομικές ασφαλιστικές δικλείδες. Σαν τέτοιες προσπάθειες αξίζει ν’ αναφερθούν: ο «Ονήσιλλος», με ηγετική φυσιογνωμία τον Κείμη Ραυτόπουλο, η «Κυπριακή Θεατρική Σκηνή» του Νίκου Νικολαϊδη-Οπτικού, ο Θεατρικός Όμιλος Λεμεσού, το «Νέο Θέατρο» της Μόνικας Βασιλείου, το «Πρωτοποριακό Θέατρο» κ.ά.